Ardında Kalanlar III. Bölüm:
“Kaybolmak Değil, Bulmak”
Fatma Kerküklü
Dervişe sormuşlar: Bu dünyadan ne anladın?” Derviş demiş ki: “Ölülerin sevgiyle anıldığı, yaşayanların ise, sevgisizlikten çürüdüğü bir dünyaya şahit oldum. Ölülerin toprağına çiçek ektiler, yaşayanların bahçesini talan ettiler.”
Farkında olup hiç değişmeden, müthiş bir kırılganlıkla devam etmek ise bambaşka bir yorgunluk hikâyesiydi. Hayat, bazen yaşanmış duygular, bazen hayaller, bazen yıkılmış umutlar, bazen de güllü bir bahçe gibiydi hem güldürüp hem ağlatıyordu. Tıpkı küçükken kaydıraktan kayarak düşerken hissedilen o minik duygular gibi karmaşık, bir o kadar da net ve keskindi.
İçindeki o buruk hüzne hiç fırsat vermezdi, dünyadaki güzel şeylerden bahsetmeye her zaman öncelik tanırdı. Onun en büyük kalesi, belki de tek sığınağı buydu. Tüm dünya aksini iddia etse bile doğrularına tutunmayı, onları tek başına da olsa savunmayı bir görev bilirdi. Fakat hayat ona sert bir ders vermişti; doğrunun aslında savunulmaya ihtiyacı yoktu. Bunu zamanla, öğrenmişti.
Oysa çocukken ne kadar da farklıydı her şey. Kimse ona siyah ile beyazın keskin sınırlarından bahsetmemişti. Gökkuşağının o büyüleyici, eşsiz renkleriyle sarmalanmış bir çocukluk geçirmişti. Başka renklere, gölgelere ya da gri alanlara yer yoktu o dünyada. Her şey açık, berrak ve saftı. Her his sadece içten olduğu gibi, tam da gerektiği kadardı.
Şimdilerde ise aynaya her baktığında şaşırıp kalıyordu. Tam da bütün renklerin ihtişamına yüzünü dönmüşken ne olmuştu da insanlığın iyiliğini bile istemez bir noktaya gelmişti? Bu sorunun cevabını hiçbir zaman alamayacağını artık o da biliyordu. Şimdi bir yol ayrımındaydı. Yolun sonuna varabilmiş miydi, yoksa bittiğini sandığı o patikanın hemen yanına yepyeni, bilinmez bir yol mu açılacaktı? Bilmiyordu. Bu belirsizlik, zihnini ve bedenini fazlasıyla yoruyordu.
Bir şeyleri gerçekten başarabilmiş miydi? Bunun cevabı da meçhuldü. Başarmak tam olarak neydi ki zaten? Şu zamanlarda bunu tanımlayabilmek bile çok güçleşmişti. Anlamlar yitip gitmiş, eski doğrular yerini yenilerine bırakmıştı. İnsanın değişimi üzerine tartışmaya bile gerek yoktu artık; ona göre bir ömür, sırf o geri dönüşü olmayan dönüşümü tamamlamak için yaşanıyordu.
Yabancı dünyaların ışıltısına özenerek kurulmuş yapay bir düzenin, ruhları esir alan bir sistemin kıskacında sınanıyorlardı. En acısı da buydu; insanlık kendi özünü unutmuş, başkalarının hayatlarını sahneleyen birer figürana dönüşmüştü. Sahip olunmayan, içi boşaltılmış değerlerin amansız birer savunucusu kesilmişlerdi. Fakat tüm bu yabancılaşmadan daha kahredici olan bir şey vardı: Kimsenin bundan en ufak bir rahatsızlık duymaması, dış dünyanın sahte cazibesine kapılıp gitmesiydi.
Ne zaman temiz bir sayfa açmaya yeltense, ilk satıra hep “güzel olacak” ümidiyle başlardı. Ancak istisnasız her seferinde dönüp dolaşıp aynı kördüğüme, aynı kronik problemlere çarpıyordu. Bu kısır döngü, ruhundaki ilham kırıntılarını da birer birer yok ediyordu. Artık güzellikleri anamaz olmuştu; çünkü el birliğiyle her şeyi hunharca tüketmişlerdi. İyilik, avuçların arasından hızla kayıp giden, ne idüğü belirsiz ve çabucak tükenen bir vasıta haline gelmişti.
Oysa asıl gaye bu ülkeyi yeniden inşa etmekse, işe evvela kendi içlerindeki yıkık dökük ülkeyi ayağa kaldırmakla başlamak zorundaydılar. Kendini mamur edememiş, iç dünyasında düzeni kuramamış bir toplum, geleceğe ne adil bir miras ne de köklü bir fayda bırakabilirdi.
Kurtuluşun formülü zihninde berraktı: Önce birey olarak kendimizi iyileştirecek, ardından toplumsal şifanın yollarını arayacaktık. Kendimiz olabilmenin yegâne yolu ise öz değerlerimize dört elle sarılmaktan, köklerimize sahip çıkmaktan geçiyordu.
Çünkü çok iyi biliyordu ki; gelecek, ancak geçmişin muhkem taşlarıyla yeniden mamur kılınabilirdi. Her şeyin güzel olacağına olan inancı, denizin ortasında tabanı kırık, akıbeti sallantıda bir kayığa binmiş gibiydi; yol nereye diye sormadan, hangi kıyıya varacağını bilmeden açılmıştı denize. Belki bir gün çok istediği o kıyıya varacaktı, ama ne hâlde, hangi vaziyette varacağı meçhuldü. Meçhul bir davanın peşinde belki savrulmuş, belki dağılmış, belki de defalarca ölmüş, her defasında yeniden dirilmişti. Bata çıka yol alıyordu; bu yolculuğun bir anlamı var mıydı, varsa neydi, o da bilinmezdi. Belki de bindiği kayığı onarıp düze çıkmanın bir yolunu çoktan bulmuştu.
Kızgın dalgalarla yalnızca umuduyla boğuşmayı, aldığı yaralara aldırmadan, yeni yaralar açılacak korkusuna kapılmadan acısının üstüne basa basa yürümeyi öğrenmişti. İleride, ufuk çizgisinde beliren doruklara doğru yürüyen, kuşlara ve gökyüzüne meftun bir yolcunun hikâyesiydi bu. Bazen upuzun uzaklara bakması da bir ağlayış biçimiydi. Bazen de susup kalması, içindeki sessiz çığlıkları boşaltmanın tek yoluydu.
Bu yolculuk daha ne kadar sürer, kaç durakta durur, kaç istasyona varır, daha kaç yolcu tanır, tanıdığını sandığı kaç kişide yanılır, bilinmezdi. Bunu ancak zaman gösterecekti. Bazen gökteki bir yıldız, bazen yerdeki bir çakıl taşı, bazen de hiçbir şey olamıyordu bu koca dünyada.
Taşlar yerlerini buldukça, o kendi yerinden oluyordu. Sanki hiç bilmediği bir ülkenin, hiç bilmediği bir şehrinde, hiç tanımadığı insanların arasında unutulmuş gibiydi. Herkes yabancıydı, her yer yabancı. Adını bilen bir tek kişi bile yoktu bu ıssız kalabalıkta. Bu yabancı memlekette hayata tutunabilmesinin tek yolu, o acıya sığınmaktı. Bazen babası hemen yanı başındaymış gibi düşleyip kendini avutuyor, bazen de buz gibi, kaya gibi sert hakikatin yüzüne çarpmasıyla irkiliyordu. Ama her halükârda yürümek zorundaydı. O, hikâyesinin son sayfalarına, son satırlarına yaklaşırken buruk hüznüne fırsat vermeden güzel anlardan bahsetmek istiyordu.
Gecenin en karanlık olduğu demde, cümlelerine son noktayı usulca bırakıp defterini kapattı. Tam o sırada Sabahattin Ali’nin “Öyle Günler Gördüm Ki” şiirindeki dize aklına geldi: “Anlarsın niçin uzak yerlere baktığımı: İçinde yaşanmaz bir dünyada yaşıyorum.”[1]
İçinde, sonbaharın ilk yağmurları gibi yağmak için heveslenen inatçı bir hüzün birikmişti. Hayat bir bulmacaydı onun için. Çözdüğünü sandığı anda, kendini yine en başta bulduğu bir bulmaca. Kış kapıya dayanmıştı en nihayetinde. O, bu kış yağmurunu görememişti. Pencereye değen o ince çisiltiyi, toprağın ilk ıslaklıkla bıraktığı o derin kokuyu duyamamıştı. Takvim bir yaş daha eklemişti ömrüne.
Hayat, herkesin kendi haritasında yürüdüğü upuzun bir yolculuktur. Kimileri her gün aşina olduğu o yola adımlarını sayarak gider. Kimileri ise yepyeni bir serüvenin eşiğinde, zamanı dakikalara bölerek heyecanla bekler. Bazıları durağan bir bekleyişin kıskacındayken, kimileri ise hiç durmaksızın koşar.
Oysa insan koşarken değil, dururken yorulur. Bazen öyle anlar gelir ki, gökyüzünde süzülen kuşların kanat çırpışında hayatın nefesini hisseder, küçücük bir umutla yeniden canlanırız. Sonra bakışlarını dışarıdan çevirip kendi içine, o derin kuyuya çevirdi. Anladı ki asıl mesele, her şeyin kendisinde başlayıp yine kendinde bittiği. Eski defterinin sararmış sayfaları arasında, yıllar evvel kendi el yazısıyla yazıp unuttuğu bir not duruyordu: “Güzel olacak.” Onu yeniden bulduğunda anladı: Bulmak, bir yere varmak değil, kendine dönmekti.
[1]Sabahattin Ali,“Öyle Günler Gördüm Ki”,Bütün Şiirleri,haz.Atilla Özkırımlı,Yapı Kredi Yayınları,İstanbul,s.61.
