Türkiye, 27 Temmuz’da süresi dolacak olan Irak-Türkiye petrol boru hattı anlaşmasının uzatılması için hattın tam kapasite kullanılması ve uzun vadeli taahhüt verilmesi gibi şartların metne eklenmesini istiyor.
Bloomberg’in haberine göre süreç hakkında doğrudan bilgi sahibi olan üst düzey yetkili, iki ülke arasında uluslararası tahkime kadar uzanan anlaşmazlık sürecini hatırlatarak, uluslararası yargıya taşınmış bir anlaşmanın mevcut haliyle sürdürülmesinin mümkün olmadığını belirtti.
Yetkili, Irak’ın hattı kullanmaması halinde Türkiye’nin kendi topraklarındaki bölümden üçüncü tarafların petrolünü de taşımak istediğini söyledi.
Günlük taşıma kapasitesi 1,5 milyon varil olan hattın tüm kapasitesini kullanmak istediklerini vurgulayan yetkili, Türkiye’nin 5 ila 10 yıl arasında değişen uzun vadeli taahhütler görmek istediğini kaydetti. Yetkili ayrıca, yeni anlaşmanın, hattın kapasitesinin kullanılmaması halinde Türkiye’ye kullanım ücreti ödenmesini öngören düzenlemeler de içermesi gerektiğinin altını çizdi.
Kerkük’ten başlayan boru hattı, Şırnak’ın Silopi ilçesinden Türkiye’ye ulaşıyor. Toplam 986 kilometre uzunluğundaki hattın üçte ikilik bölümü Türkiye’den geçiyor. Irak Petrol Bakanlığı, görüşmeler tamamlanana kadar Irak- Türkiye petrol boru hattı anlaşmasının en az bir yıl daha uzatılmasını talep etmişti. Devlet petrol şirketi SOMO’nun Genel Müdürü Ali Nizar bu hafta yaptığı açıklamada, Irak’tan yapılan ihracatın günde yaklaşık 170.000-180.000 varil olduğunu açıkladı. Öte yandan Irak, salı günü, Irak Bölgesel Kürt Yönetimi ve Kerkük sahalarından Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki
Ceyhan limanına uzanan boru hattı üzerinden yapılan ihracatı iki buçuk ay içinde günlük 220.000 varilden 770.000 varile çıkarmayı öngören bir planı onayladı.
Mevcut anlaşma 27 Temmuz’da sona eriyor ve Irak Petrol Bakanlığı, müzakereler sonuçlanana kadar anlaşmanın en az bir yıl daha uzatılmasını talep etti. Ancak Türk yetkili, Türkiye’nin böyle bir uzatmaya sıcak bakmadığını belirtti.
Taraflar bir anlaşmaya varamazsa, Türkiye Irak’tan boru hattı üzerinden yapılan sevkiyatı durdurmasını isteyebilir. Böyle bir kararda son söz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait.
Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin, 2014-2023 yılları arasında Türkiye’nin Irak merkezi hükümetinin onayı olmadan Irak Bölgesel Kürt Yönetimi’nden Ceyhan’a petrol taşıdığı gerekçesiyle Türkiye’yi 1,5 milyar dolar tazminata mahkum etmesi, iki ülke arasındaki petrol ticaretinde gerilime yol açmıştı. Türkiye, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinin ardından hattın zarar görmesini gerekçe göstererek akışı durdurmuştu. Bakım ve onarım çalışmalarının sonrası hat Eylül 2025’te tekrar açılmıştı.
İran savaşıyla hatta akış bir kez daha kesintiye uğramış, kısa süre sonra 18 Mart itibarıyla tekrar faaliyete geçmişti.
Kaynak: Bloombergh (AKY)
