Türkiye-Azerbaycan ilişkisi sadece iki ülke için mi önemli?
Ahmet SAĞLAM
Türkiye-Azerbaycan ilişkileri yalnızca iki ülkenin, kardeşlik ilişkileri, güvenliği ve çıkarlarıyla sınırlı değildir. Avrupa, Asya, Orta Doğu ve Türkistan (Orta Asya) arasındaki jeopolitik, enerji ve ulaştırma dengelerini doğrudan etkileyen stratejik bir ortaklıktır.
İki ülkenin ilişkileri; Hazar’dan Akdeniz’e uzanan enerji hatları, Orta Koridor, Doğu-Batı ticareti ve bölgesel güvenlik bakımından küresel güç dengelerinin de önemli bir parçasıdır.
Dolayısıyla bu ortaklık, yalnızca Ankara ve Bakü’nün değil; Avrupa’nın enerji güvenliğinden Çin’in Batı pazarlarına erişimine, Türkistan’ın (Orta Asya’nın) küresel sisteme entegrasyonuna, Türk dünyasının ekonomik ve stratejik geleceğine kadar pek çok bölgenin ve aktörün çıkarlarını yakından ilgilendirmektedir.
Bu bağlamda Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 8 Kasım 2026 tarihinde Azerbaycan’ın Zafer Günü vesilesiyle Azerbaycan Karabağ’a gerçekleştirdiği resmî ziyaret iki ülke arasında ve bölge istikrarı açısından önemli siyasi ve diplomatik mesajlar içermesi bakımından oldukça önemlidir.
Çünkü Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler, dönemsel gerginliklerin belirleyici olacağı kadar yüzeysel değildir. İki ülkenin kardeşliği ortak tarih, kültür, dil ve karşılıklı güven temelinde şekillenmiş; savaşlar, siyasi değişimler ile bölgesel gelişmeler karşısında defalarca sınanmıştır. Her seferinde de daha da güçlenerek yoluna devam etmiştir.
Bu bağlamda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Karabağ ziyaret esnasında verdiği mesajlar da iki kardeş ülkenin ilişkilerindeki güçlü birlikteliği bir kez daha ortaya koymuştur. Azerbaycan Şuşa’da Erdoğan ve Aliyev arasında gerçekleştirilen ikili görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında Erdoğan, iki ülke arasındaki kardeşliğin müşterek dil, tarih ve kültürün çok daha ötesinde olduğunu vurgulamış; 15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi ile ilişkilerin müttefiklik düzeyine taşındığını hatırlatmıştır. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise Türkiye-Azerbaycan birliğinin sarsılmaz olduğunu ve bu tarihî ziyaretin bütün dünyaya birlik mesajı verdiğini ifade etmiştir.
Erdoğan’ın Azerbaycan ziyaretin programı da taşıdığı siyasi anlam bakımından oldukça dikkat çekicidir. İki liderin Şuşa’da bir araya gelmesi, Hocalı Soykırımı Anıtı’nı ve Hankendi Zafer Anıtı’nı birlikte ziyaret etmesi, ayrıca Karabağ Savaşı kahramanları ile buluşması, Türkiye’nin Azerbaycan’ın tarihî hafızasına, egemenliğine ve Karabağ’daki yeniden yapılanma sürecine verdiği önemi göstermektedir. İlham Aliyev’in ev sahipliğinde Hankendi’de Cumhurbaşkanı Erdoğan onuruna verilen resmî yemekte verilen aile fotoğrafı da ziyaretin diplomatik boyutunu tamamlayarak birlik ve beraberliğin nişanesi olmuştur.
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerini yalnızca kardeşlik söylemi üzerinden değerlendirmek de eksik olacaktır. İki ülke arasındaki ekonomik iş birliği, enerji, ticaret, yatırım, ulaştırma ve savunma alanlarında önemli bir stratejik zemine sahiptir. Güney Kafkasya’daki istikrar, her iki ülkenin ekonomik ve siyasi çıkarları açısından oldukça önemlidir. Özellikle Orta Koridor’un işlerliği ve uluslararası ticaret güzergâhlarının geliştirilmesi bakımından Türkiye ile Azerbaycan’ın birlikteliği belirleyicidir. Bu iş birliği ve birliktelik yalnızca iki ülkenin değil, Türk dünyasının Avrupa ve Asya arasındaki bağlantı kapasitesinin de güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Avrupa’nın enerji güvenliği, dünya ticaret yollarının çeşitlendirilmesi ve Avrasya ulaşım ağlarının gelişmesi açısından da Türkiye-Azerbaycan ortaklığı oldukça önemli bir yere sahiptir.
Tüm bunlarla birlikte iki ülkenin birlikteliği, Türk Devletleri Teşkilatı’nın geleceği açısından da ziyadesiyle önemlidir.
Sonuç olarak, Azerbaycan’ın Zafer Günü’nde Erdoğan ve Aliyev’in Karabağ’da verdiği birlik görüntüsü, iki ülkenin ilişkisini kardeşlik hukuku çerçevesinde geliştirerek sürdürme ve daha da ileriye taşıma açısından siyasi iradeyi bir kez daha ortaya koymuştur. Tüm bunlarla birlikte dikkat edilmesi gereken başka bir konu da Türkiye ve Azerbaycan’ın birlikteliği yalnızca iki devletin ilişkisi ile sınırlı değildir. Bu birliktelik Türk dünyasının geleceği, Güney Kafkasya’daki istikrar, Orta Koridor’un gelişimi ve Avrupa ile Asya arasındaki stratejik bağlantılar bakımından da önem taşımaktadır. Tarih tecrübe ile göstermiştir ki; kardeş Türkiye ile Azerbaycan halkı karşılaştıkları sınavları hep başarı ile aşarak yollarına devam etmiştir. Bundan sonra da iki ülkenin ortak geleceği iki kardeş ülkenin halkının ortaya koyduğu birlik iradesi ile ilelebet devam edecektir. Çünkü iki ülkenin acısı da sevinci de birdir.
/ www.saglamahmet.com / 09.11.2026
