İlham Aliyev’in Birleşik Arap Emirlikleri Ziyareti ve Azerbaycan’ın Fosil Yakıtlar Sonrası Ekonomik Dönüşüm Vizyonu
Ahmet Sağlam
Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Başkanı İlham Aliyev, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan’ın daveti üzerine 17 Aralık 2025 tarihinde Abu Dabi’ye resmî bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Söz konusu ziyaret, klasik diplomatik temasların ötesinde, ekonomilerinin merkezinde fosil yakıtların yer aldığı iki ülkenin gelecek perspektiflerinde yaşanan dönüşümü sembolik biçimde yansıtması bakımından önem arz etmektedir.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in çalışma ziyaretinin ana temasını, Birleşik Arap Emirlikleri tarafından düzenlenen Games of the Future 2025 etkinliği oluşturmuştur. Bu kapsamda Aliyev, etkinliğin açılış seremonisine katılmıştır. Games of the Future 2025, fiziksel spor disiplinleri ile dijital oyunları bir araya getiren ve literatürde “phygital” olarak tanımlanan hibrit yapıya sahip yenilikçi bir küresel spor organizasyonudur. Katılımcılar, hem gerçek hem de sanal ortamlarda yarışarak performans sergilemekte; fiziksel yetkinlikler, dijital beceriler ve teknolojik altyapı eş zamanlı olarak değerlendirilmektedir. Bu yönüyle Games of the Future, yalnızca bir spor ya da e-spor organizasyonu olmanın ötesine geçerek, spor, teknoloji ve dijital kültürün kesişim noktasında geleceğin rekabet ve seyir anlayışına dair somut bir prototip olarak ön plana çıkmaktadır.
Bilindiği üzere Azerbaycan ekonomisi tarihsel olarak petrol ve doğalgaz gelirlerine dayalı bir yapı sergilemektedir. Bununla birlikte, son yıllarda ülke, bu bağımlılığı azaltmaya ve ekonomik çeşitliliği artırmaya yönelik politikalarıyla dikkat çekmektedir. İlham Aliyev’in teknoloji merkezli bir organizasyona değer verip katılması, Azerbaycan’ın yalnızca fosil yakıt gelirlerine dayanan bir ekonomi olmaktan çıkarak; dijitalleşme, yenilikçilik ve yüksek katma değerli sektörler üzerinden sürdürülebilir bir kalkınma modeli inşa etme yönündeki çabasının sembolik bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Keza Azerbaycan son yıllarda savunma başta olmak üzere birçok alanda teknolojik girişimleri Azerbaycan içinde desteklemektedir. Özellikle startup kültürünün gelişmesi için birçok farklı devlet desteği sunmaktadır.
Benzer şekilde, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Games of the Future 2025 gibi ileri teknoloji odaklı bir etkinliği gerçekleştirmesi Birleşik Arap Emirlikleri’nin ekonomik dönüşüm stratejisinin önemli bir parçasını göstermektedir. BAE, her ne kadar hâlen fosil yakıt gelirlerinden önemli ölçüde faydalanan bir ekonomi olsa da, son yıllarda yapay zekâ, dijital altyapı, uzay teknolojileri, yenilenebilir enerji ve yaratıcı endüstriler gibi alanlarda ciddi yatırımlar gerçekleştirmektedir. Bu tür küresel organizasyonlar aracılığıyla BAE, fosil yakıta dayalı ekonomik modelin uzun vadede sürdürülebilirliğini yitireceğinin farkında olduğunu ve geleceğin ekonomik paradigmalarına uyum sağlama iradesi taşıdığını açık biçimde ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak Azerbaycan’ın, dünya ekonomisinde yaşanan büyük yapısal değişimi dikkate alarak ekonomisini teknoloji odaklı bir yapıya dönüştürme çabası, ülkenin uzun vadeli rekabet gücü açısından kritik öneme sahiptir. Önümüzdeki dönemde küresel ölçekte ayakta kalacak ve belirleyici olacak başat sektörlerin başında teknoloji, dijital ekonomi ve sürdürülebilir tarım (özellikle organik tarım) gelmektedir. Bu nedenle, fosil yakıt gelirlerini bir geçiş aracı olarak kullanarak teknoloji ve yenilikçilik temelli bir kalkınma modeline yönelmek, Azerbaycan için olduğu kadar benzer ekonomik yapıya sahip ülkeler için de stratejik bir zorunluluk olarak öne çıkmaktadır. Yani ekonomileri fosil yakıtlar merkezli olan ülkeler için bu ekonomik dönüşüm bir beka meselesidir.
