Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve beraberindeki heyeti başkent Şam’da ağırlamaktan memnuniyet duyduklarını belirterek, “iki ülke arasındaki ortaklığın hızla ilerlediğini ve stratejik yönelimin ana hatlarının şekillendiğini” söyledi.
Bakan Fidan ile Şam’da gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında Şeybani, ağustosta Ankara’daki görüşmelerinin üzerinden yalnızca birkaç gün geçmesinin ardından “iki ülke arasındaki ortaklığın ivmesini ortaya koyduğunu” belirterek, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin “sağlam temeller üzerinde ilerlediğini” ifade etti.
Suriye’nin 8 Aralık 2024’te özgürleşmesinin ardından Türkiye’nin Şam’daki büyükelçiliğinin kapılarını yeniden açan ilk ülkeler arasında yer aldığını belirten Şeybani, Türkiye’nin sınır kapılarını ve ikmal hatlarını yeniden açtığını, uluslararası platformlarda Suriye halkına uzun yıllardır uygulanan yaptırımların kaldırılması için öncü rol üstlendiğini söyledi.
Şeybani, “Türkiye’nin öncülüğü Suriyelilerin ulusal hafızasında daima yerini koruyacak. Şam ve Ankara diğer tüm ikili ilişkileri geride bırakacak ilerleme kaydetti.” ifadelerini kullandı.
İki ülke arasında cumhurbaşkanları ve bakanlar düzeyinde onlarca görüşme gerçekleştirildiğini aktaran Şeybani, karşılıklı 40 anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandığını, 22 Suriye bakanlığı ve kurumunu Türkiye’deki muhataplarına bağlayan kurumsal iletişim ağı oluşturulduğunu belirtti.
Şeybani, gelişmelerin vatandaşların hayatına doğrudan dokunan sonuçlara dönüştüğünü ifade ederek, Mayıs 2025’te imzalanan enerji anlaşmasını, elektrik akışının sınır üzerinden kuzey Suriye’ye ulaştırılmasını, Halep ile Gaziantep arasındaki kardeş şehir ilişkisini, Babülhava ile Selame sınır kapılarından kara yolu transit taşımacılığının 24 saat yeniden işletilmesini örnek olarak gösterdi.
İdlib’de serbest bölge ve kuru limanın açıldığını belirten Şeybani, son olarak Cumhurbaşkanının huzurunda ikili madencilik mutabakatının imzalandığını söyledi.
Suriyeli Bakan, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansının (TİKA) altyapının ve hizmet sektörlerinin yeniden rehabilitasyonundaki katkılarına da değinerek, ortak çabaların sonucunda 8 Aralık 2024’ten bugüne Türkiye’den 700 binden fazla Suriyelinin ülkesine geri döndüğünü belirtti.
– “Tek bir ulusal ordu oluşturma yolunda kararlı adımlarla ilerliyoruz”
Devlet kurumlarının ve egemen karar alma mekanizmasının yeniden tesis edildiğini ifade eden Şeybani, “Tek bir ulusal ordu oluşturma, silahların meşru kurumların elinde toplanması ve kuzeydoğunun tamamen Suriye’ye ait bir süreç kapsamında ulusal bütünlüğe yeniden dahil edilmesi yolunda kararlı adımlarla ilerliyoruz.” dedi.
Şeybani, 20 aylık yoğun çalışmalarının sonuçları kapsamında dış politikada ABD’nin uyguladığı yaptırım “Sezar Yasası” sayfasının kapatıldığını, Suriye’nin terörizme destek veren ülkeler listesinden çıkarıldığını, böylece Arap ve uluslararası platformlardaki doğal konumunu yeniden kazandığını vurguladı.
Suriyeli Bakan, bu istikrarın sonucunda yaklaşık 1 milyon 600 bin Suriyelinin yurt dışından ülkesine, yaklaşık 2 milyon ülke içinde yerinden edilmiş Suriyelininse kendi bölgelerine geri döndüğünü kaydetti.
– Ticaret hacminde hedef 4 milyardan 10 milyar dolara ulaşmak
Şeybani, bugün gerçekleştirilen görüşmelerin iki ülke arasındaki yüksek stratejik işbirliği komitesinin etkinleştirilmesi üzerinde yoğunlaştığını ifade etti.
Komitenin siyasi, diplomatik, ekonomik ve güvenlik alanlarının yanı sıra enerji, geri dönüş, eğitim ve kültür başta olmak üzere tüm önemli süreçleri düzenleyen kurumsal çatı olacağını söyleyen Şeybani, komitenin ortak başkanlık, düzenli toplantılar ve alınan kararların takibini yürütecek daimi bir sekretarya temelinde faaliyet göstereceğini belirtti.
Şeybani, komitenin gündeminde ortak çalışma açısından olgunlaşmış birçok dosyanın bulunduğunu, bunlardan enerji sektöründe doğal gaz, elektrik ve şebeke bağlantısı alanlarını bir araya getiren kapsamlı bir stratejik belge hazırlamayı hedeflediklerini söyledi.
Ticaret alanında ise geçen yıl yaklaşık 4 milyar dolara ulaşan ticaret hacmini 10 milyar dolar seviyesine çıkarmayı hedeflediklerini belirten Suriye Dışişleri Bakanı, bunu üretim ortaklığı, yerel içerik, Suriyelilerin istihdamı ve sınır bölgelerinde ortak sanayi bölgeleri kurulması ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirmeyi amaçladıklarını ifade etti.
– “Kapsamlı bir düzenli geri dönüş programı hazırladık”
Türkiye’deki Suriyelilerin geri dönüşü konusunda barınma, çalışma ve ulaşım hizmetlerini kapsayan, Suriye tarafından yönetilecek kapsamlı bir düzenli geri dönüş programı hazırladıklarını belirten Şeybani, programın geri dönüş bölgelerindeki yeniden imar projeleriyle uyumlu şekilde yürütüleceğini aktardı.
Ankara’daki büyükelçiliğin açılışının eşiğinde olduklarını belirten Şeybani, bunun önemli bir adım olduğunu ifade etti.
– İsrail’in saldırıları
Stratejik ortaklığın inşa edilmesinin bölgesel tablonun bilinçli şekilde değerlendirilmesini gerektirdiğini belirten Şeybani, “İsrail işgal güçleri ulusal egemenliği ihlal etmeyi ve güney bölgelerine yönelik toprak ihlallerini sürdürüyor. İsrail, güvenli köyleri ve sivillerin mülklerini hedef alıyor. İsrail’in 18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Havalimanı’na düzenlenen saldırının doğrudan askeri boyutunun ötesinde anlamlar taşıyor. Saldırı Suriye devletinin yeniden inşa sürecini hedef alan yıkıcı bir mesaj niteliğinde.” diye konuştu.
“Suriye-Türkiye yakınlaşmasını engelleme çabasının bölgeyi zayıflık ve bölünmüşlük içinde tutma yönündeki açık bir arzuyu yansıttığını” belirten Şeybani, Suriye’nin bu tırmanış karşısındaki tutumunun sabit ve kararlı olduğunu ifade etti.
İsrail’in 8 Aralık 2024 öncesindeki hatta çekilmesi ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na tamamen bağlı kalması gerektiğini belirten Şeybani, “savaşların maliyetinin derin şekilde farkında oldukları için diplomatik mücadele seçeneğine bağlı kaldıklarını” söyledi.
Şeybani, “bunu aynı zamanda saldırgan tarafın kullanabileceği herhangi bir bahaneyi boşa çıkarmak amacıyla yaptıklarını” ifade etti.
– Türkiye’nin tutumuna teşekkür
Türkiye’nin tutumunu büyük takdirle karşıladıklarını belirten Şeybani, “Türkiye’nin söz konusu saldırıları açık şekilde kınadığını, 1974 Anlaşması’nın uygulanması çağrısında bulunduğunu ve Suriye’nin egemenliği ile toprak bütünlüğünü kararlı şekilde desteklediğini” söyledi.
Şeybani, Suriye’nin bugün tam egemenliğiyle kendi ulusal politikalarının yol haritasını özgür iradesiyle çizdiğini vurgulayarak, “ortaklıklarını seçtiğini, yatırımlarının ve kalkınmasının yönünü ulusal çıkarları doğrultusunda belirlediğini” ifade etti.
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, “İsrail’in Suriye toprakları ve kurumlarına yönelik saldırıları Suriye-Türkiye ilişkilerini etkilemiyor. İki ülke ilişkileri en iyi dönemini yaşıyor.” diye konuştu.
– İsrail 8 Aralık 2024’ten bugüne saldırgan politikasını sürdürüyor
Şeybani, İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarına ilişkin bir soru üzerine, “İsrail’in 8 Aralık 2024’ten bugüne Suriye topraklarına, tesislerine, sivil ve askeri kurumlarına yönelik saldırgan politikasını sürdürüyor.” dedi.
Bu saldırıların Suriye’nin yeniden inşa ve savaşın yıktıklarını onarma iradesini zayıflatmadığını ifade eden Şeybani, “Suriye’nin güvenlik, barış ve istikrar içinde yaşamak istediğini” kaydetti.
Şeybani, İsrail’in saldırılarının sürdüğünü belirterek, 18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Havalimanı’na düzenlenen saldırının da bu saldırılardan biri olduğunu söyledi.
Ebu Zuhur Havalimanı’nın hedef alınmasının “hiçbir meşru, hukuki veya başka bir gerekçesi bulunmadığını” belirten Şeybani, saldırının “karşı tarafı tanımayan ve ona saygı göstermeyen bir politikanın uygulanmasından ibaret olduğunu” ifade etti.
Uluslararası topluma da çağrıda bulunan Şeybani, Suriye’nin korunması ve desteklenmesi için uluslararası hukuka ve kabul gören değerlere saygı gösterilmesini istedi.
