Ali Bayatlı- Bağdat/ Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın göreve gelmesiyle birlikte, ABD’nin Orta Doğu’ya yönelik politikalarında belirgin değişiklikler yaşanmaya başladı. Kaynaklara göre, Trump yönetimi bölgedeki ülkelere sağlanan tüm yardımları durdurdu ve bu durumdan Irak güzeyindeki güçleri de etkilenecek.
Peşmerge güçleri, Irak güvenlik yapısının bir parçası olarak, uzun yıllardır ABD’den maddi destek, silah ve askeri eğitim almaktaydı. Ancak ABD’nin bu yardımları kesme kararı alması, özellikle mali kriz içinde bulunan Peşmerge için önemli bir tehdit oluşturuyor. Irak merkezi hükümeti ile Erbil arasındaki mali anlaşmazlıklar nedeniyle, Peşmerge maaşlarının düzenli ödenememesi zaten büyük bir sorun olarak öne çıkıyor.
Askeri uzman Cebbar Yaver’e göre, devletler veya uluslararası organizasyonlar tarafından sağlanan yardımlar genellikle geçici olup, ihtiyaca göre şekillenmektedir. Yaver, “Peşmerge güçlerine sağlanan mali ve askeri yardımlar, IŞİD’e karşı mücadele kapsamında verilmişti. Ancak savaş sona erdiği için bu yardımların devam etmesi beklenemez” dedi.
Peşmerge’nin şu anda yeterli silah ve eğitim seviyesine sahip olduğunu belirten Yaver, ABD’nin sağladığı desteğin yalnızca Peşmerge’ye değil, Irak’taki diğer güvenlik güçlerine de verildiğini ve bu yardımların durmasının güvenlik açısından büyük bir sorun yaratmayacağını vurguladı.
Peşmerge Bakanı Şorş İsmail, daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) Irak hükümetinin onayıyla Peşmerge’ye 24 ağır top teslim ettiğini duyurmuştu. Bu silahların Peşmerge’nin savunma kapasitesini artıracağını belirten İsmail, ABD’nin Peşmerge’ye desteğini sürdürdüğünü ifade etmişti.
Ancak ABD’nin mali yardımları kesmesi durumunda Peşmerge’nin maaşlarını ödeme konusunda ciddi sıkıntılar yaşanabilir. Şu anda uluslararası koalisyonun Peşmerge’ye aylık 24 milyar dinar finansal destek sağladığı biliniyor, ancak bu yardımın geleceği belirsiz görünüyor.
ABD’nin yardımları durdurma tehdidinin ardından, uluslararası koalisyon ülkeleri – özellikle ABD, İngiltere ve Fransa – Kürdistan Bölgesi Hükümeti’ne Peşmerge güçlerini tek bir çatı altında birleştirme konusunda baskı yapıyor. Kaynaklara göre, koalisyon ülkeleri Peşmerge’nin birleşmemesi halinde mali ve askeri yardımları tamamen durdurabileceğini açıkça ifade etti.
Halihazırda Peşmerge güçleri iki ana gruba ayrılmış durumda:
– 70. Birlikler: Kürdistan Yurtseverler Birliği’ne (KYB) bağlı olup, Süleymaniye ve Halepçe’de konuşlanmıştır.
– 80. Birlikler: Kürdistan Demokrat Partisi’ne (KDP) bağlı olup, Erbil ve Duhok’ta faaliyet göstermektedir.
ABD liderliğindeki koalisyon şu anda bu güçlere aylık 17 milyon dolarlık destek sağlamaktadır, ancak bu desteğin devam edip etmeyeceği belirsizdir.
Kürdistan Demokrat Partisi yetkilisi Subhi Mendalavi’ye göre, Peşmerge maaşlarının Irak Savunma Bakanlığı bütçesinden karşılanması gerekiyor. Mendalavi, “Peşmerge, Irak’ın ulusal savunma sisteminin bir parçasıdır. Ancak 2006’dan bu yana Savunma Bakanlığı bütçesinden Peşmerge’ye hiçbir fon sağlanmadı” dedi.
2005 Irak Anayasası’na göre, Peşmerge güçleri Kürdistan Bölgesi’nin resmi savunma gücüdür. 2009 yılında Peşmerge Bakanlığı, Erbil ve Süleymaniye’deki savunma birimlerini tek bir çatı altında birleştirme girişiminde bulunmuş olsa da, 70 ve 80. birliklerin bağımsız hareket etmesi bu sürecin tamamlanmasını engellemiştir.
ABD ordusu, Erbil’de bulunan Harir Üssü ve Erbil Uluslararası Havalimanı’nda Peşmerge güçlerine eğitim ve danışmanlık hizmetleri sağlamaktadır. Uluslararası koalisyonun bölgedeki varlığı, Peşmerge’nin askeri yeteneklerini güçlendirmeye yardımcı olmaktadır. Ancak ABD’nin mali yardımları durdurma kararı, bu programların geleceğini de riske atmaktadır.
Trump yönetiminin Peşmerge’ye sağlanan yardımları kesme kararı, Kürdistan Bölgesi için önemli bir dönüm noktası olabilir. Peşmerge’nin mevcut askeri kapasitesi güçlü olsa da, mali kaynaklarının sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır. Uluslararası koalisyonun Peşmerge’nin birleşmesi yönündeki baskıları ve ABD’nin yeni politikaları, bölgedeki güvenlik dinamiklerini değiştirebilir.
Önümüzdeki süreçte, Peşmerge’nin mali ve askeri desteği nasıl temin edeceği ve Irak hükümeti ile olan ilişkilerinin nasıl şekilleneceği merak konusu olmaya devam edecektir.
