Modern Azerbaycan Edebiyatının Mimarı ve Yol Haritası
Akademik İsa Habibbeyli
Dr. Şemsettin Küzeci
Giriş
Azerbaycan Milli Elimler Akademisi (AMEA) Başkanı Akademik İsa Habibbeyli, çağdaş Azerbaycan edebiyatı, edebiyat tarihi ve Türk dünyası araştırmaları alanlarında önde gelen bilim insanlarından biridir. Azerbaycan edebiyatı ile ilgili yapmış olduğu akademik ve bilimsel çalışmaları ona Modern Azerbaycan Edebiyatının Mimarı olarak, aynı zamanda da Azerbaycan Edebiyatının “Yol Haritasıdır”. Habibbeyli; 1949 yılında Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde doğan Habibbeyli, yükseköğrenimini Azerbaycan Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi’nde tamamlamış ve edebiyat bilimi alanında doktora derecesi almıştır. Kariyerine Azerbaycan Milli Elimler Akademisi (AMEA) bünyesinde başlayan Habibbeyli, özellikle 19. ve 20. yüzyıl Azerbaycan edebiyatı üzerine yaptığı araştırmalarla tanınmıştır.
İsa Habibbeyli, edebiyat tarihçiliğinde klasik yöntem ile çağdaş eleştiri kuramlarını birleştiren bütüncül yaklaşımıyla dikkat çekmiş, özellikle Celil Memmedkuluzade, Molla Nesreddin mektebi ve aydınlanma hareketi üzerine yazdığı eserlerle Azerbaycan’ın kültürel kimliğini bilimsel düzlemde analiz etmiştir. Çok sayıda monografi, makale, ders kitabı ve bilimsel bildiri kaleme alan Habibbeyli, edebi metinleri tarihsel bağlamları içinde ele alan öncü akademisyenler arasında yer almaktadır.
2000’li yıllardan itibaren Azerbaycan Milli İlimler Akademisi’nde yöneticilik görevlerinde bulunan Habibbeyli, AMİA Başkan Yardımcılığı ve ardından Başkanlık görevine getirilmiştir. Aynı zamanda Azerbaycan Cumhuriyeti Millî Meclisi’nde milletvekili olarak da görev yapan Habibbeyli, bilimsel birikimini kültürel ve siyasi alanda da değerlendirmiştir. Nahçıvan Devlet Üniversitesi’nde uzun yıllar rektörlük yapan Habibbeyli, birçok genç akademisyenin yetişmesine katkı sağlamıştır.
Türk dünyası edebiyatlarının karşılaştırmalı olarak ele alınması, ortak tarihî ve kültürel mirasın belgelenmesi konularında da aktif çalışmalar yürüten Habibbeyli, Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi ülkelerle akademik iş birlikleri geliştirmiştir.
Kerkük ve Irak Türkmen edebiyatı üzerine yaptığı çalışmalar ve Gazanfer Paşayev ve Şemsettin Küzeci ile yürüttüğü ortak projeler, onun Türk dünyası ölçeğinde düşünme kapasitesini yansıtmaktadır. Verimli akademik ve bilimsel başarılı çalışmalar nedeniyle yurt içinde ve dışında birçok ödüle layık görülen Akademik İsa Habibbeyli, uluslararası düzeyde tanınan bir bilim insanı ve kültür elçisi olarak hem Azerbaycan’ın hem de Türk dünyasının edebi ve bilimsel gelişimine katkı sunmaya devam etmekte olan mütevazi bir bilim adamı ve Türk dünyası edebiyatının Yol Haritasıdır.
Akademik İsa Habibbeyli’nin Azerbaycan Edebiyatı (Merhaleler ve Simalar) kitabı
Azerbaycan’a sık sık gelip gittiğimde İsmini Nahcivan Üniversitesi Rektörü olarak geçiyordu. Kerkük Sevdalısı ve Kerkükşinas Profesör Gazanfer Paşayev hocam İsa Bey çok güzel anlatırdı. Hem orada akademisyen olan Türk dünyası sevdalısı Galibe Haciyeva’da İsa Bey hakkında değerli sözler duymak beni mutlu kılıyordu. Bakü’ye ziyaretlerimin Gazanfer Bey bana bir müjde verdi. “İsa Bey Irak Türkmenlerine her yıl 5 öğrenci burslu okutacağını” söyledi. Ben de 5 öğrenci adı istedi… Hem Gazanfer Beyi hem de beni çok sevindirmiştir. Ancak Irak ile Azerbaycan arasındaki denkli ve eğitim anlaşmalarının olmadığı ortaya çıkınca, iş askıya alındı. Bir de bir baktık İsa Bey Bakü’ye gelmiş AMEA- Edebiyat Enstitüsünün başına geçmiştir. Daha sonra da kısa adı AMEA “Azerbaycan Milli Elmler Akademisi”nin başına geçti. Daha fazla sevindik. Gazanfer Beyle birkaç defa ziyaretine gittik, dostluğumuz ve iş birliğimiz bu şekilde devam etti.
2023 yılında AMEA-Folklor ve Edebiyat Enstitüleri ile iş birliği protokolü imzaladıktan sonra, muhteşem faaliyetlere imza attık. Azerbaycan’a 23-29 Eylül 2024 gidişimde kendisini ziyaret ettik. Bazı önemli konuları masaya yatırdıktan sonra Ankara’da Bengü yayınları arasında çıkan “Azerbaycan Edebiyatı” kitabını imzalı olarak takdim etmiştir. Biz de bu yazımızda bu kitabın tanıtımı le ilgili kısa kısa bilgiler sunmaya çalışacağız.
Akdemik İsa Habibbeyli’nin “Azerbaycan Edebiyatı (Merhaleler ve Simalar)” başlıklı bu değerli kitabı 2023 yılında Prof. Dr. Vüsale Musalı tarafından Türkçeye aktarılarak Ankara’da basılmıştır. Kitabın editörü Pro Dr. Yavuz Akpınar kitap hakkında şunları kaydediyor: “Kitap’ta İsa Habibbeyli’nin Azerbaycan edebiyatı tarihinin dönemselleştirme konseptine ve inkişaf merhalelerine dair araştırması taktim edilmektedir. İlk kez İsa Habibbeyli tarafından hazırlanmış Azerbaycan edebiyatı tarihi dönemselleştirme konsepti ve belirlenmiş inkişaf merhaleleri Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Riyaset Hayetinin, AMBA Humanitar İlimler Bölümünün, Nizami Gencevî Edebiyat Enstitüsü’nün ve Uluslararası Türk Akademisi’nin (nur-Sultan) toplantısında müzakere edilmiştir”.
Bu eser, ülke edebiyat tarihlerini araştırmak isteyenler ve yazanlar için önemli bir temel yöntem ve örnek bir çalışma niteliğinde olup, ilmi ve akademik bir yol haritasıdır. Bu vesileyle çok değerli Akademik İsa Habibbeyli hocamıza teşekkür eder, gerçekten de bir şah eser olarak Türk dünyası kütüphanelerini zenginleştiren bir yapıttır…[1]
1-Modern Azerbaycan Edebiyatının Mimarı
Çağdaş Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan Akademik İsa Habibbeyli’nin edebi, akademik ve kültürel mirasını ele almaktadır. Habibbeyli’nin özellikle edebiyat tarihi, edebi tenkit, klasik Azerbaycan edebiyatı ve Türk dünyasıyla olan kültürel bağlar konusundaki katkıları hem Azerbaycan içinde hem de uluslararası Türkoloji alanında derin izler bırakmıştır. Onun bilimsel çalışmaları, akademik yöneticiliği ve kültürel faaliyetleri ışığında modern Azerbaycan edebiyatına olan katkıları şüphesiz ki büyük önem arz eder.
Azerbaycan edebiyatı, tarihi boyunca birçok değerli şair, yazar ve akademisyen yetişmelerinde büyük katkı sağlayan duayen ve isimlerden biri de Akademik İsa Habibbeyli’dir. Habibbeyli sadece bir akademisyen değil, aynı zamanda kültür elçisi, edebiyat tarihçisi ve eğitim lideri olarak ön plana çıkmıştır. Onun çalışmaları, Azerbaycan edebi mirasının sistemli bir şekilde incelenmesini sağlamakla kalmamış, aynı zamanda Türk dünyası edebiyatları arasında köprü kurulmasında da çok önemli katkıları olmuştur.
1-1- Hayatı ve Akademik Kariyeri
Akademik İsa Habibbeyli, 1952 yılında Nahçıvan’da doğdu. Azerbaycan Milli Elimler Akademisi (AMEA)’nde önemli görevler üstlenmiş, Azerbaycan Edebiyatı Tarihi alanında onlarca makale ve monografi kaleme almıştır. Nahçıvan Devlet Üniversitesi’nde rektörlük yapmış, Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi’nde milletvekilliği görevinde bulunmuştur. Bu görevleri onun hem akademi hem de toplum nezdinde etkili bir şahsiyet olmasını sağlamıştır.
1-2- Bilimsel Katkıları
İsa Habibbeyli’nin en önemli çalışmaları arasında Azerbaycan edebiyatının XIX ve XX. yüzyıldaki gelişim süreci üzerine yazdığı eserler yer alır. Özellikle Cəlil Məmmədquluzadə ve Molla Nasreddin mektebi gibi edebi çevreler üzerine yaptığı araştırmalar, edebiyatın toplumsal işlevini ortaya koymada büyük rol oynamıştır. Habibbeyli’nin metodolojisi, hem tarihi belgelerle desteklenen objektif veriler üzerine kurulu, hem de kültürel bağlamı göz ardı etmeyen bütüncül bir yaklaşıma dayanmaktadır. Onun eserlerinde klasik edebiyat ile modern yorum arasında kurulan bağ dikkat çekicidir.
1-3- Kültürel Liderlik ve Kurumsal Katkılar
Habibbeyli, yalnızca akademik metinler üreten bir bilim insanı değil; aynı zamanda kültürel kurumların inşasında da önemli rol oynayan bir figürdür. Azerbaycan Milli İlimler Akademisi’nin başkanı olarak görev yapması, bilimsel hayatın organizasyonel boyutunda da etkin olduğunu göstermektedir. Türk Dünyası Edebiyatı Kurultayları ve Uluslararası Türkoloji Kongreleri gibi platformlarda aktif görev almış; Azerbaycan’ın bilimsel birikimini uluslararası arenaya taşımıştır.
2-Türk Dünyasıyla İlişkileri
Akademik İsa Habibbeyli’nin çalışmaları yalnızca Azerbaycan’la sınırlı kalmamış, Türkiye başta olmak üzere Türk Cumhuriyetleriyle edebi ve kültürel iş birliğini de kapsamıştır. Onun öncülüğünde birçok ortak yayınevi projesi, bilimsel dergi ve uluslararası etkinlik gerçekleştirilmiştir. Özellikle Türkiye-Azerbaycan edebi ilişkileri üzerine yaptığı analizler, iki halk arasındaki tarihsel ve kültürel bağların yeniden yorumlanmasına katkı sağlamıştır. Bu bağlamda, Habibbeyli’nin çalışmaları Türk dünyasının ortak edebi belleğinin inşasına hizmet etmektedir. Türk Cumhuriyetleri ve Türk Akraba topluluklarının edebiyatı ile de yakından ilgilenmiş, özellikle de Irak Türkmen edebiyatının tanıtımı ve gelişmesinde Gazanfer Paşayev ile önemli katkılar sunmuşlardır.
2-1-İsa Habibbeyli’nin Kerkük (Irak Türkmen) Edebiyatında etkisi
1959 yılından beri Azerbaycan’da Irak Türkmen edebiyatı, dili ve folkloruyla yakından ilgilenen Resul Rıza, Kasım Kazımzade, Bahtiyar Vehapzade, Abbas Zamanov, Gazanfer Paşayev, Hamit Araslı, Anar ve diğerleri İlmi ve edebi bakımından Irak Türkmen edebiyatına büyük katkıda bulunmuşlardır. Bu isimler ile 1994 yılında Fuzuli’nin 500. Yıldönümü etkinliği için 128 Azerbaycan Aydını ile Kerkük’e giden Akademik İsa Habibbeyli de eklenmiştir. Yaklaşık 35 yıldır Irak Türkmen edebiyatını, dilini ve folklorunu yakından tanıyan ve bilen İ: Habibbeyli, Nahçivandan Bakü’ye geldikten sonra Kerkük ve Türkmen edebiyatıyla daha çok ilgilenmiş, G. Paşayev ve Şemsettin Küzeci ile verimli projelere imza atmışlardır…
Ayrıca Habibbeyli, Çağdaş Azerbaycan edebiyatının önemli isimlerinden Akademik İsa Habibbeyli ile Irak Türklerinin kültürel ve edebi hafızasını belgeleyen araştırmacı-yazar Şemsettin Küzeci arasındaki iş birliğini merkeze alarak, Kerkük edebiyatının Türk dünyasındaki yerini ve bilimsel temsiliyetini irdelemektedir. Kerkük[2], sadece bir coğrafya değil; yüzyıllardır Türk kültürünün ve sözlü/yazılı edebiyatının yaşadığı bir mekân olarak, Habibbeyli ile Ş. Küzeci arasında ortak çalışmalarıyla yeniden gündeme taşınmıştır. Bu bağlamda da Kerkük Kültür Derneği ile AMEA (Edebiyat- Folklor) Enstitülerle Protokol imzalamamış, Habibbeyli-Küzeci ortaklığının kültürel diplomasiye, edebi mirasın korunmasına ve Türkoloji literatürünün zenginleşmesine olan katkılarını analiz etmekte katkı sağlayacaktır.
Kerkük, tarihsel olarak Osmanlı ve Türk-İslam kültür dairesine mensup olan Irak’ın kuzeyinde yer alan bir şehirdir. Türkmenler, bu coğrafyada asırlardır sözlü halk edebiyatı, klasik şiir ve modern edebi türler aracılığıyla zengin bir kültürel miras oluşturmuşlardır. Ancak Irak’taki politik istikrarsızlıklar ve Türkmen toplumunun maruz kaldığı kültürel baskılar, bu mirasın hem yaşatılmasını hem de uluslararası düzeyde tanıtılmasını zorlaştırmıştır. Bu bağlamda, Akademik İsa Habibbeyli’nin Kerkük edebiyatına olan ilgisi ve Şemsettin Küzeci ile gerçekleştirdiği iş birlikleri, bu zorluklara karşı geliştirilen bilimsel ve kültürel bir müdahale olarak okunabilir.
2-2-İsa Habibbeyli’nin Kerkük (Irak Türkmen) Edebiyatına Akademik Yaklaşım
Akademik İsa Habibbeyli, Azerbaycan Edebiyatı Tarihi’nin çağdaş temsilcilerinden biri olarak, Türk dünyasının ortak edebi mirasının sistemli biçimde incelenmesi ve bilimsel yöntemlerle belgelenmesi gerektiğini savunmaktadır. Onun edebiyat tarihçiliği sadece Azerbaycan sınırlarında değil, Kazakistan’dan Kırım’a, Doğu Türkistan’dan Kerkük’e kadar geniş bir Türk dünyası perspektifi içinde şekillenmiştir. Habibbeyli, Kerkük’ü “Türk dünyasının kültürel kalbi” olarak nitelendirmekte; bu coğrafyada yetişen şairlerin, halk edebiyatı temsilcilerinin ve yazarların, yalnızca yerel değil, evrensel değerlere sahip olduklarını savunmaktadır. Kerkük Türkçesinin zenginliği, folklorik yapısı, ağıt ve destan geleneği üzerine yaptığı konuşmalar, bildiriler ve yazılar, bu yaklaşımın somut örneklerini sunmaktadır.
3-Ortak Bilimsel ve Kültürel Projeler
AMEA Başkanı Akademik Habibbeyli ve Kerkük Kültür Derneği Başkanı Dr. Şemsettin Küzeci, Bakü, Ankara, İstanbul gibi şehirlerde düzenlenen birçok kongrede birlikte yer almışlardır. Kerkük’ün Türk kültür tarihindeki önemi, Türkmen halk edebiyatının tipolojisi, Türkmen ozan geleneği gibi konular üzerine ortak konferanslar, kitaplar, tanıtım günleri ve projeler yapmışlardır.
3-1-Türkmen Edebiyatı Antolojileri
Ata Terzibaşı ile Şemsettin Küzeci’nin hazırladıkları “Kerkük Şairleri” eserleri Profesör Gazanfer Paşayev tarafından 2 ciltlik “Iraq Türkmen Poeziya Antolojisi” ve Gazanfer Paşayev ve Şemsettin Küzeci’nin eserlerinde yazdığı önsöz, yaptığı editörlük ve bildirdiği görüşlerinde sadece Irak Türkmen edebiyatı değil, aynı zamanda bu edebiyatın Türk dünyası bağlamında nasıl konumlandırılması gerektiğine dair akademik analizlerdir. Özellikle “Türkmen Şairleri Antolojisi”, “Kerkük’ün Milli Yazarı Ata Terzibaşı” gibi çalışmalarda Habibbeyli’nin katkısı belirgindir.
3-2-Irak Türkmen Araştırmalrı Şurasının kurulması
İsa Habibbeyli, Irak Türkmen kültürü, dili ve edebiyatı ile ilgili daha geniş çalışmalar yapılsın diye ve Azerbaycan edebiyatının yanında Irak Türkmen edebiyatı araştırmaları akademik bir çerçevede yapılması için, 2023 yılında Azerbaycan Milli İlimler Akademisi bünyesinde “İraq-Türkman Araşdırmaları üzrə Əlaqələndirmə Şurasınn” tesis edilmesine AMEA Başkanlık heyeti tarafından kararlaştırıldı. Şuranın başkanlığına Akademik Teymur Kerimli getirildi ve Başkan yardımcılığına Profesör Gazanfer Paşayev görevlendirildi.
3-3- Irak Türkmen Edebiyatı Konferansları
AMEA bünyesindeki Edebiyat Enstitüsü Çağdaş Irak Türkmen edebiyatı ile konferanslar düzenleye yönelik her zaman gayret göstermiştir. Bu konuda Akademik İsa Habibbeyli her zaman olduğu gibi Kerkük ve Türkmeneli bölgesinden gelen tüm araştırmacı, yazar ve Akademisyenlere ilgi göstererek, çoğu zaman birer konferans vermelerini ev sahipliği yapardı. Örnekleri, 2017 yılında Gazanfer Paşayev, Şemsettin Küzeci ve Mustafa Ziya için Ata Terzibaşı edebi Makaleleri kitabı tanıtımı ve konferansı, 2023 yılında Şemsettin Küzeci’nin Çağdaş Irak Türkmen Edebiyatı Konferansı, 2024 yılında Ata Terzibaşı’nın 100. Yılı Anma Konferansı, 2025 yılında Faruk Faik Köprülü’nün Çağdaş Türkmen edebiyatı konferansı gibi etkinliklerin düzenlenmesi ve organize dilmesinde Akademik İsa Habibbeyli’nin katkısı ve rolü büyüktür.
3-4- Şemsettin Küzeci’ye Fahri Doktora
Kerkük Kültür Derneği kurucusu ve Başkanı olan Araştırmacı, gazeteci yazar Dr. Şemsettin Küzeci2nin çalışmalarını yakından takip eden ve değerlendiren Azerbaycan Milli İlimler Akademisi başkanı Akademik İsa Habibbeyli ve Profesör Gazanfer Paşayev’in önerisiyle Şemsettin Küzeci’ye Azerbaycan Milli Elimler Akademisi, Nizami Gencevi adına Edebiyat İnstitüsünün Elmi şirasının 3 Ekim 2023 tarihli ve 5 sayılı kararıyla Kerkük Kültür Derneği Başkanı ve Kerkük Gazetesinin Baş redaktörü Dr. Şemsettin Küzeci’ye “Iraq-türkmen edebiyatının tedqiqi ve tebliği sahasındaki görkemli xizmetlerine göre, Azerbaycan elmi- edebi daireleri ile samimi alaqlarına göre Nizami Gencevi adına edebiyat İnstitusunun “ Fahri doktor” İlmi derecesi verilir” İmza Elmi şurasının sadrı Akademik İsa Habibbeyli… Böylece İsa Habibbeyli Şemsettin Küzeci’nin çalışmalarını değerlendirip ve AMEA’nin tarihinde Küzeci’ye İlk fahri doktora payesini vermiştir. Küzeci için AMEA’sinde resmi konferans düzenlenip, “Çağdaş Irak Türkmen edebiyatı” konulu konferans öncesi Küzeci’ye fahri doktora diploması takdim edilmiştir.
3-5-AMEA- Merkezi Kütüphanesinde “Irak Türkmen Kütüphanesi
Şemsettin Küzeci’nin teşebbüsü ve müracaatıyla AMEA bünyesinden faaliyet gösteren Merkezi Kütüphanesinde “Irak Türkmen Kütüphanesi” nin açılması için AMEA Başkanı Habibbeyli’ye müracaat ederek, onayını almıştır. Böylece Habibbeyli tarihi bir karar vermiştir. Artık Irak Türkmenleri ile ilgili Kitap, dergi, gazete, video, ses, harita ve tüm materyaller bu kütüphanede toplanarak araştırmacıların hizmetine sunulacaktır. Azerbaycan’da Irak Türkmen Kütüphanesinin açılması iki toplum arasında birliğin ve beraberliğin ve varlığının ömür boyu devamı ve anlamına gelmektedir.
3-6-AMEA Edebiyat Enstitüsü ile Kerkük Kültür Derneği arasında İş birliği Protokolü
AMEA- Edebiyat Enstitüsü ile Kerkük Kültür Derneği ortaklaşa bir iş birliği protokolü imzaladılar. AMEA adına Akademik İsa Habibbeyli ve Kerkük Kültür Derneği adına Dr. Şemsettin Küzeci, 13 Mart 2024 tarihinde AMEA Başkanlık Binasında resmi bir şekilde imzalanan bu protokol kapsamında Irak Türkmen edebiyatı, dili, folkloru ile ilgili her türlü edebi ve ilmi çalışmaların yapılması öngörülmektedir. Bu kapsamda Ata Terzibaşı’nın doğumunun 100. Yılında anma konferansları, Kitabı ve İsa Habibbeyli’nin deyimiyle Ata Terzibaşı festivali düzenlendi. Kitap sergisi, Kerkük-Azerbaycan Müziği, Panel, Konferans ve karşılıklı hizmet ödülleri takdim edildi. Kerkük’ten özel uçakla 100’den fazla kişi katıldı. Yine her zaman olduğu gibi Akademik İsa Habibbeyli’nin katkısı ve ekibini çalışmaları takdirle karşılandı ve olumlu bir şekilde her kesçe değerlendirildi.
Sonuç
Akademik İsa Habibbeyli, Azerbaycan edebiyatının hem araştırmacısı hem temsilcisi olarak, edebi ve akademik alanda iz bırakan bir isimdir. Onun çalışmaları sayesinde Azerbaycan edebiyatı sadece kendi coğrafyasında değil, tüm Türk dünyasında daha görünür hale gelmiştir. Habibbeyli’nin ilmi katkıları, yalnızca bugünün değil, geleceğin de edebiyat tarihini şekillendirecek niteliktedir.
Akademik İsa Habibbeyli, modern Azerbaycan edebiyatının hem kuramsal hem de kurumsal anlamda şekillenmesinde kilit rol oynamış bir şahsiyettir. Bilimsel çalışmalarıyla edebiyat tarihine ışık tutarken, kültürel liderliğiyle Türk dünyasının ortak kültürel kimliğine katkıda bulunmuştur. Onun akademik mirası, yalnızca Azerbaycan için değil, bütün Türk dünyası için kıymetli bir hazine misalidir.
Akademik İsa Habibbeyli Türk dünyası edebiyatı ile de yakından ilgilendiği gibi Irak Türkmen edebiyatı ile ilgilenmektedir. Kerkük Kültür Derneği ile AMEA arasında imzalanan İş birliği protokolü kapsamında geniş kapsamlı etkinlikler ve faaliyetler yapılmıştır.
Akademik İsa Habibbeyli ve Şemsettin Küzeci ortaklığı, bilimsel bir iş birliğinden öte, kültürel bir misyonun ifadesidir. Kerkük gibi stratejik ve tarihî bir bölgenin edebi kimliğini korumak, tanıtmak ve yaşatmak adına ortaya konulan bu iş birliği, Türk dünyasında sınırları aşan bir kültürel dayanışma örneği sunmaktadır. Bu tür çalışmalar, yalnızca bilimsel literatüre katkı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda Türk milletinin ortak kültürel hafızasını diri tutmaktadır. Yakın gelecekte İsa Habibbeyli Irak Türkmen edebiyatını bölümünün açılmasında önemli adımların atacağını temenni eder, bu konuda da akıllı ve mantıklı düşüncesiyle yaklaşımına da saygımız ve inancımız tamdır.
Son olarak bu ortaklık, yalnızca iki aydının bir araya gelmesi değil; aynı zamanda Türk dünyasının farklı coğrafyalarındaki edebi mirasın bütüncül olarak ele alınması yolunda atılmış önemli bir adımdır. Kerkük merkezli bu iş birliği, Irak Türklerinin edebiyatına yönelik akademik ilgiyi artırmış, bu alanın daha sistematik biçimde belgelenmesine katkı sunmuştur.
Akademik İsa Habibbeyli, Azerbaycan, Türk dünyası ve Kerkük ile ilgili çalışmaları nedeniyle adı altın harflerle tarihin ak sayfalarına yazabilmiştir. Ömür boyu da bu isim Azerbaycan edebiyatının “Yol Haritası” olarak yeni nesil tarafından ışık tutulacak bir kılavuz ve rehber olarak hafızalarda kazılacaktır.
Ankara, 05 Haziran 2025,17.00
***
[1] Kerkük Gazetesi, www.kerkukgazetesi.com 16 Ekim 2024
[2] Irak devletinin önemli bir şehridir. Eskiden Türkmenlerin çoğunlukta olan bir şehirde yaşayan Türklerin konuşma dili Azerbaycan Türkçesidir. Yazı dili ise, İstanbul Türkçesidir.
