Irak Zor Kararlar Aşamasında: Uluslararası Koalisyonun Görevini Sonlandırmaktan Vazgeçebilir mi?
Ali BAYATLI- Bağdat/ Irak’ta bulunan Uluslararası Koalisyonu yaklaşık 2500 Amerikan askeri, Irak’ta üç ana üsse dağılmış durumda: Enbar’daki Ayn el-Esed Üssü, Erbil’deki Harir Üssü ve Bağdat Uluslararası Havaalanı yakınındaki Victoria Kampı. Ayrıca, koalisyon içinde görev yapan Fransız, Avustralyalı ve İngiliz birliklerinin yanı sıra NATO misyonu kapsamında da askerler bulunuyor.
Uluslararası koalisyonun terörle mücadeledeki askeri varlığı, son günlerde geniş bir şekilde tartışılıyor. Hükümetteki Şii blokları temsil eden Koordinasyon Çerçevesi üyelerinin yaptığı açıklamalara göre, ABD askeri varlığı, ülke içinde güvenlik ve bölgesel istikrar için önemli bir faktör olabilir.
Eylül 2024’te Irak hükümeti, Washington ile yaptığı görüşmeler sonucunda, IŞİD’e karşı uluslararası koalisyonun Irak’taki misyonunun 2025 sonunda sona ereceğini, Suriye’deki faaliyetlerin ise 2026’da biteceğini duyurdu. Bu karar, özellikle İran yanlısı silahlı grupların baskıları sonucu alınmıştı. Silahlı gruplar, koalisyonun üslerine yönelik saldırılar düzenlemekle suçlanmış ve bu durum karşılıklı gerilimlere neden olmuştu.
Koordinasyon Çerçevesi üyeleri (şu anda Irak hükümetini kuran partiler birliğine verilen terim Arapçası: İTAR ELTENSİKİالاطار التنسيقي ), bölgesel gerginliklerin Irak’ın dış politikasını yeniden değerlendirmesini gerektirdiğini belirtti. Bir milletvekili, ABD varlığının, siyasi ve güvenlik açısından karışık bir bölgede istikrar sağlayabileceğini ifade etti. Diğer bir üye ise ABD’nin, İsrail’in Irak’a saldırı düzenlemesini engellediğini ve ABD’nin Irak hava sahasını kontrol ettiğini vurguladı.
Öte yandan, Haydar el-İbadi liderliğindeki Nasr Koalisyonu Sözcüsü Akil el-Ridini, Irak ve Suriye’deki durumun kaygı verici olduğunu dile getirdi. Ridini, koalisyonun görev süresinin uzatılmasının resmi olarak gündeme getirilmediğini ancak bölgesel gelişmeler nedeniyle Washington ile yeni anlaşmalar yapılabileceğini söyledi.
Washington’da yaşayan Iraklı araştırmacı Nizar Haydar, Irak’ın ABD’den Suriye’deki durumun yansımalarına karşı sınırlarını korumasını talep ettiğini belirtti. Haydar, Irak’ın güvenlik tehditlerine karşı hâlâ uluslararası koalisyona ihtiyaç duyduğunu ve bu talebin 2008 tarihli ortak güvenlik anlaşmasıyla uyumlu olduğunu söyledi.
Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı Dr. İhsan Şemeri ise ABD’nin çekilmesi konusunun siyasi manevraların bir parçası olabileceğini ifade etti. Şemeri, ABD güçlerinin koalisyon dışında, ikili bir anlaşma ile Irak’ta kalmasının mümkün olabileceğini dile getirdi.
Başbakan Muhammed Şiya el-Sudani liderliğindeki Irak hükümeti, bir yandan yabancı güçlerin çekilmesini isteyen iç siyasi baskılarla, diğer yandan IŞİD’in geri dönüşü ve İsrail tehditleri gibi dış zorluklarla karşı karşıya. Bu koşullar altında, Irak’ın iç ve bölgesel istikrarını koruyacak, aynı zamanda güvenlik ve ekonomik kazanımlarını sürdürecek zor kararlar alması görünüyor.
