AZERBAYCAN’A 31. SEYAHATİM
18 Ekim – 3 Kasım 2026
(12. Uluslararası Bakü Kitap Fuarı)
(1)
Dr. Şemsettin Küzeci
Giriş
31 Seyahat, Bir Ömürlük Dostluk ve Kültür Köprüsü
Bazı yolculuklar vardır ki yalnızca bir şehirden başka bir şehre gitmekten ibaret değildir. Bazı yolculuklar ise insanın hayatına, hatıralarına, dostluklarına ve kültürel kimliğine yeni anlamlar kazandırır. Benim Azerbaycan’a gerçekleştirdiğim 31. seyahatim de işte böyle anlamlı bir yolculuktur.
Azerbaycan benim için yalnızca bir ülke, Bakü ise yalnızca bir başkent değildir. Azerbaycan; ortak dilimizin, tarihimizin, edebiyatımızın, kültürümüzün ve gönül bağlarımızın yaşadığı kardeş bir vatandır. Kerkük ile Bakü arasında kurulan bu gönül köprüsü, yıllar içerisinde gerçekleştirdiğim seyahatlerle daha da güçlenmiş, dostluklarla pekişmiş ve kültürel çalışmalarla somut bir hâle gelmiştir.
Kerküklü bir Türkmen, araştırmacı, gazeteci ve yazar olarak Azerbaycan’a yaptığım her seyahati, Irak Türkmenlerinin tarihini, edebiyatını, kültürünü ve millî kimliğini tanıtmak için önemli bir fırsat olarak değerlendirdim. Bu yolculuklarda yalnızca dostları ziyaret etmedim; kitaplarımı, araştırmalarımı, Türkmeneli’nin kültürel mirasını ve Kerkük’ün sesini de beraberimde taşıdım.
1990’lı yıllardan itibaren başlayan Azerbaycan yolculuğum, zaman içerisinde yüzlerce dostluk, onlarca kültürel buluşma, konferans, kitap tanıtımı, imza günü ve ortak projeyle zenginleşti. Her seyahatimde yeni insanlar tanıdım, yeni eserlerle karşılaştım, bilim ve kültür kurumlarını ziyaret ettim. Azerbaycanlı yazarlar, şairler, akademisyenler, sanatçılar ve devlet insanlarıyla kurduğum ilişkiler, iki toplum arasındaki edebî ve medenî bağların gelişmesine katkı sağladı.
Bu 31. seyahatim, 18 Ekim – 3 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleşti. Yolculuğumun en önemli etkinliği, 21–27 Ekim tarihlerinde düzenlenen 12. Uluslararası Bakü Kitap Fuarı’na Kerkük Kültür Derneği olarak katılmamızdı. Derneğimizin yayınlarını ve şahsî eserlerimi Azerbaycanlı okuyucularla buluşturmak, Irak Türkmen edebiyatını uluslararası bir platformda tanıtmak benim için büyük bir mutluluk ve onurdu.
Özellikle Prof. Dr. Resmiye Sabir ile birlikte hazırladığımız Har-ı Bülbül (Azerbaycan Kadın Şairleri Antolojisi) adlı eserimizin Bakü’de tanıtılması, fuar sürecinin en anlamlı gelişmelerinden biri oldu. Azerbaycan kadın şairlerini bir araya getiren bu çalışma, Kerkük ile Bakü arasında edebiyat aracılığıyla kurulan yeni bir kültür köprüsü niteliği taşıyordu.
Seyahatim boyunca Azerbaycan Yazarlar Birliği, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi, Dede Alesger Ocağı, VEKTÖR Uluslararası İlim Merkezi, Azerbaycan Diasporası Yardım Fonu ve çeşitli kültür kurumlarını ziyaret ettim. Bilim insanları, milletvekilleri, yazarlar, şairler ve sanatçılarla görüşmeler gerçekleştirdim. Irak Türkmenlerinin âşıklık geleneğini anlattım, kültürel iş birliği protokolleri imzaladım ve geleceğe yönelik ortak projeler üzerinde fikir alışverişinde bulundum.
Dede Alesger Ocağı’nda gerçekleştirdiğimiz “Irak Türkmen Kültüründe Âşıklık Geleneği” konferansı, Kerkük Kültür Derneği ile Azerbaycan’daki kültür kuruluşları arasında kurulan iş birliğinin önemli bir örneği oldu. VEKTÖR Uluslararası İlim Merkezi bünyesinde derneğimizin Azerbaycan temsilciliğinin açılması da bu seyahatin kurumsal kazanımları arasında yer aldı.
Ayrıca Irak Türkmenlerinin millî kıyafetlerini Bakü’de sergilemek, Ganire Paşayeva Müzesi’ni ziyaret etmek, Azerbaycan’ın kültür ve sanat dünyasının değerli isimleriyle buluşmak ve yıllardır görmediğim dostlarımla yeniden kucaklaşmak seyahatime ayrı bir anlam kattı.
Bütün bu faaliyetlerin arkasında aslında tek bir düşünce bulunmaktadır: Kerkük ile Azerbaycan arasındaki tarihî kardeşliği, edebî ilişkileri ve ortak kültürel mirası yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak. Çünkü inanıyorum ki milletleri birbirine bağlayan en güçlü unsurlar yalnızca sınırlar, siyasi anlaşmalar veya diplomatik ilişkiler değildir. Ortak dil, edebiyat, tarih, sanat, gelenek ve gönül bağıdır. Kitaplar bu bağların yazılı hafızası, şiirler ortak duygularımızın sesi, kültürel faaliyetler ise kardeşliğimizin yaşayan belgeleridir.
Bu seyahat yazısında, Azerbaycan’a gerçekleştirdiğim 31. yolculuğun bütün önemli hatıralarını, ziyaretlerini, toplantılarını, konferanslarını, kitap tanıtımlarını, dostluk buluşmalarını ve kültürel faaliyetlerini bir araya getirmeye çalıştım.
Amacım yalnızca şahsî seyahat anılarımı anlatmak değildir. Aynı zamanda Azerbaycan ile Irak Türkmenleri arasındaki ilişkilerin bugünkü durumunu, geçmişten gelen ortak değerlerimizi ve geleceğe yönelik kültürel hedeflerimizi belgelemektir.
Kerkük’ten Bakü’ye uzanan bu yolculuk, benim için 31. seyahatten çok daha fazlasıdır. Bu, ömrünü kültüre, edebiyata, sanata ve Türk dünyasının ortak değerlerine adamış bir insanın gönül yolculuğudur.
31 seyahat, binlerce kilometre, yüzlerce dostluk, sayısız hatıra ve tek bir ideal: Kerkük ile Azerbaycan arasındaki gönül köprüsünü yaşatmak!
Bu düşünceyle, 31. Azerbaycan seyahatimin hatıralarını okuyucularımla paylaşmaktan büyük mutluluk duyuyorum.
- 12. ULUSLARARASI BAKÜ KİTAP FUARI
Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, her yıl Bakü Expo Merkezi’nde düzenlenen Uluslararası Bakü Kitap Fuarı’nın 12’ncisi, 21–27 Ekim 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Kerkük Kültür Derneği olarak bu önemli uluslararası kültür ve edebiyat organizasyonuna katılma fırsatı bulduk. Azerbaycan Kültür Bakanlığı ve SOCAR’ın desteğiyle düzenlenen fuara 30 ülkeden katılımcılar iştirak etti. Organizasyonda 59 yabancı ve 147 yerli yayınevinin yanı sıra üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, yazarlar ve kültür insanları da yer aldı. Uluslararası Bakü Kitap Fuarı, farklı ülkelerin yayın dünyalarını, edebiyatlarını ve kültürel birikimlerini bir araya getiren önemli bir platform olma özelliğini bir kez daha ortaya koydu.
- KERKÜK KÜLTÜR DERNEĞİ VE ŞEMSETTİN KÜZECİ
Kerkük Kültür Derneği, fuara Kerküklü araştırmacı, gazeteci ve yazar Dr. Şemsettin Küzeci’nin öncülüğünde, kendi eserleriyle ve Kerkük Kültür Derneği yayınları katıldı. Yaklaşık 200 kitapla fuarda yer alan Kerkük Kültür Derneği, Azerbaycanlı yetkililerin, aydınların, yazarların ve kitapseverlerin ilgi odağı oldu. Standımız, fuar boyunca çok sayıda önemli konuğu ağırladı.
Kerkük Kültür Derneği standını ziyaret edenler arasında Azerbaycan Kültür Bakanı Adil Kerimli, Türkiye’nin Azerbaycan Büyükelçisi Birol Akgün, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi (AMEA) Başkanı Akademik. İsa Həbibbəyli, Bakü Devlet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Elçin Babayev, Halk Şairi Sabir Rüstemxanlı, milletvekilleri Tenzile Rüstemxanlı, Ceyhun Memmedov ve Elçin Mirzayev, Prof. Dr. Gazanfer Paşayev, Azerbaycan Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı Reşat Mecit, AMEA Elyazmaları Enstitüsü Başkanı Teymur Kerimli, VEKTÖR Uluslararası İlim Merkezi Başkanı Prof. Dr. Elçin İskenderzade, Dede Alesger Ocağı Başkanı Hetayi Alesgerli, Prof. Dr. Mehman Quliyev, araştırmacı-yazar Vaqıf Sultanlı, Turan İbrahimov, ünlü ses sanatçısı Elza Seyidcahan ve modacı Leyla Ahmedova bulunuyordu. Bunların yanı sıra çok sayıda Kerkük’e ilgi duyan Azerbaycanlı aydın, yazar ve kitapsever de standımızı ziyaret etti.
Bu ziyaretler, Kerkük ile Azerbaycan arasındaki tarihî, kültürel ve edebî bağların ne kadar güçlü olduğunu bir kez daha gösterdi. Irak Türkmenlerinin edebiyatını ve kültürel mirasını Azerbaycan’da tanıtmak, bizim için yalnızca bir fuar faaliyeti değil, aynı zamanda millî ve kültürel bir sorumluluktu.
Devamı var
