Skip to content
22 Kasım 2026
  • Facebook
  • Twitter
  • Youtube
  • Instagram
IRAK TÜRKLERİNİN BAĞIMSIZ SİYASİ GAZETESİDİR

IRAK TÜRKLERİNİN BAĞIMSIZ SİYASİ GAZETESİDİR

Özgür Basın, Özgür Toplum

Sosyal medya hesaplarımız

  • Facebook
  • Twitter
  • Youtube
  • Instagram
Primary Menu
  • HABERLER
    • Akademik Makaleler
    • Arapça
    • Azerbaycan
    • Basın
    • Dünya
    • Editörden
    • İngilizce
    • Kitap
    • Kültür – Sanat
    • Türkiye
  • Yazarlar
  • Multimedya
  • Kütüphane
  • Kültür – Sanat
  • Röportajlar
  • Genel Tanıtım
  • Hakkımızda
  • Künye
  • Türkmeneli’ni Tanıyalım
  • Kerkük Türküleri
  • Kerkük Kültür Derneği
  • Kitaplarımız
  • İletişim
  • Home
  • Akademik Makaleler
  • Curf es-Sahr: El-Kaide ve IŞİD’in İşlediği Suçlardan Silah ve Petrol Krizine, Devlet Otoritesinin Sınandığı Bir Bölge
  • Akademik Makaleler

Curf es-Sahr: El-Kaide ve IŞİD’in İşlediği Suçlardan Silah ve Petrol Krizine, Devlet Otoritesinin Sınandığı Bir Bölge

Kerkük Gazetesi 22 Kasım 2026
ec2821b4-3894-4125-b70b-1cdd5db2f572

Curf es-Sahr: El-Kaide ve IŞİD’in İşlediği Suçlardan Silah ve Petrol Krizine, Devlet Otoritesinin Sınandığı Bir Bölge

Ali BAYATLI – Bağdat
On İki Yıllık Güvenlik Kısıtlamaları ve Yerinden Edilme Sorunu: Petrol Soruşturmaları ve Yeni Güvenlik Kararları, Irak’ın En Karmaşık Meselelerinden Birini Yeniden Gündeme Taşıdı
Krizin Tarihsel Kökenleri, Son Gelişmeler ve Bölgenin Geleceğine Olası Etkileri Üzerine Siyasi ve Güvenlik Odaklı Bir Analiz
Bağdat – 19 Kasım 2026
Curf es-Sahr meselesi, Irak hükûmeti ile Ketaib Hizbullah arasında son dönemde yaşanan anlaşmazlıklarla başlamadı. Bölge, 2014 yılında IŞİD’den geri alınmasıyla sonuçlanan askerî bir çatışmanın yaşandığı yer olmanın çok ötesinde bir öneme sahip. Yakın tarihine bakıldığında, Babil ilinin kuzeyinde yer alan bu nahiyenin birbirine bağlı siyasi ve güvenlik gelişmelerine sahne olduğu görülüyor. Bu süreç, Curf es-Sahr’ı Irak’ta terör, zorunlu göç, silahlı grupların nüfuzu ve devlet otoritesinin sınırları gibi konuların en fazla iç içe geçtiği bölgelerden biri hâline getirdi.
Curf es-Sahr, 2003 yılından itibaren el-Kaide ve metinde IŞİD’le ilişkilendirilen silahlı grupların faaliyetlerine sahne oldu. Bu gruplar, bölgenin tarımsal yapısından, birbirine bağlı meyve bahçelerinden ve Bağdat, Enbar ile Kerbela’ya yakın konumundan yararlandı. Bölge, o dönemde “Ölüm Üçgeni” olarak bilinen alanın bir parçası hâline geldi. Burada yaşanan cinayetler, adam kaçırma olayları, bombalı saldırılar ve tekrarlanan silahlı çatışmalar çok sayıda sivilin ve güvenlik görevlisinin hayatını kaybetmesine yol açtı. Bölge halkı ve mülkleri de bu olaylardan ciddi zarar gördü.
ABD ordusunun resmî internet sitesinde 5 Eylül 2007 tarihinde, Operation Gecko adı verilen askerî operasyona ilişkin bir rapor yayımlandı. Raporda, Curf es-Sahr halkının bir yılı aşkın süre boyunca mezhep temelli şiddetin ve el-Kaide mensupları ile hükûmete bağlı olduğu belirtilen silahlı güçler arasındaki çatışmaların etkisi altında yaşadığı ifade edildi. Ayrıca bazı bölge sakinlerinin, silahlı grupların bölgeden çıkarılması ve yaşadıkları yerlerin yeniden güvenli hâle getirilmesi amacıyla güvenlik güçleriyle iş birliği yaptığı belirtildi.
Bundan önce CNN, 21 Mayıs 2007 tarihinde yayımladığı saha haberinde, yakınlarını kaybeden ve aile üyelerinden bazıları kaybolan bölge sakinlerinin ifadelerine yer vermişti. Haberde konuşan bir kadın, çevrede 30 ila 40 erkeğin öldürüldüğünü ve bunlardan en az 10’unun cesedine ulaşılamadığını söylemişti. Ancak bu rakamlar, CNN’in aktardığı yerel bir tanıklığa dayanıyordu. Dolayısıyla yargı makamlarınca kesinleştirilmiş bir can kaybı bilançosu olarak değerlendirilmemelidir.
IŞİD’in 2014 yılında faaliyetlerini yoğunlaştırmasıyla birlikte Curf es-Sahr daha tehlikeli bir döneme girdi. Örgüt, bölgenin geniş kesimlerinde kontrolü ele geçirdi. Coğrafi konumundan yararlanarak Orta Fırat bölgesine uzanan yolları ve çevredeki yerleşim alanlarını tehdit etmeye başladı. Bu süreçte silahlı çatışmalar arttı, halk evlerini terk etmek zorunda kaldı ve tarımsal üretim ile kamu hizmetleri büyük ölçüde aksadı.
Yerinden edilme süreci, bölgenin IŞİD’den geri alınmasını sağlayan askerî operasyondan önce başlamıştı. Irak Kızılay Derneğinin verilerine dayandırılan yerel haberlere göre Mayıs 2014’te askerî operasyonlar ve güvenlik sorunları nedeniyle Curf es-Sahr çevresinden yaklaşık 900 aile yerinden edildi.
Daha geniş ölçekte ise Birleşmiş Milletler Irak Yardım Misyonu (UNAMI) ile Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, IŞİD’in 2014 yılında Irak’ta kontrol ettiği bölgelerde sivillere karşı ağır insan hakları ihlalleri gerçekleştirdiğini belgeledi. Bu ihlaller arasında cinayetler, adam kaçırma, zorla yerinden etme ve dinî ya da mezhepsel kimliğe dayalı baskılar yer aldı. BM raporlarında, söz konusu eylemlerin bazılarının savaş suçu ve insanlığa karşı suç kapsamına girebileceği değerlendirildi.
24 Ekim 2014’te Irak güvenlik güçleri ile Haşdi Şabi bünyesindeki birliklerin katılımıyla geniş çaplı bir askerî operasyon başlatıldı. Birkaç gün içinde Curf es-Sahr yeniden kontrol altına alındı ve IŞİD mensupları bölgeden çıkarıldı. Bu operasyon, Orta Fırat illerine uzanan yolların güvenliğinin sağlanması ve örgütün oluşturduğu tehdidin azaltılması açısından önemli bir dönüm noktası oldu.
Ancak askerî operasyonların sona ermesi, sivil yaşamın normale dönmesini sağlamadı. Bölge, sakinlerinin büyük bölümüne kapalı kalmaya devam etti. Zamanla yoğun askerî varlığın bulunduğu bir güvenlik alanına dönüştü. Resmî adı Curf en-Nasr olarak değiştirilirken yerinden edilmiş kişilerin dönüşü, mülkiyet hakları ve yeniden imar gibi meseleler kapsamlı bir çözüme kavuşturulamadı.
IŞİD’den Geri Alınan Bölgeden Güvenlik Kısıtlamalarına: On İki Yıllık Güvenlik ve İnsani Sorunlar
Sonraki yıllarda Ketaib Hizbullah, Curf es-Sahr’da sahada en fazla nüfuz sahibi olan güçlerden biri hâline geldi. Iraklı ve uluslararası kaynaklarda yayımlanan raporlar, bölgede silahlı gruplarla bağlantılı karargâhların, askerî noktaların ve çeşitli tesislerin bulunduğuna işaret ediyor.
Güvenlik makamları, bölgeye yönelik kısıtlamaların devam etmesini terörün yeniden ortaya çıkma riski, savaş kalıntıları ve çevredeki yerleşim alanlarına yönelik olası tehditlerle gerekçelendiriyor. Buna karşılık bazı siyasi çevreler ve yerinden edilmiş kişilerin temsilcileri, halkın yıllardır evlerine dönmesinin engellenmesinin bağımsız bir hukuki ve idari incelemeyi gerektirdiğini savunuyor.
Bu mesele zamanla uluslararası insan hakları kuruluşlarının da gündemine girdi.
18 Kasım 2026’da yayımlanan son verilere göre Rûdaw, resmî kaynaklara ve Uluslararası Göç Örgütünün (IOM) verilerine dayanarak Müseyyib ilçesi genelinde 42.562 kişinin hâlen yerinden edilmiş durumda olduğunu aktardı. Aynı verilere göre ilçedeki geri dönüş oranı yaklaşık yüzde 5 düzeyinde kaldı. Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığı kaynakları ise Curf es-Sahr’dan yerinden edilen yaklaşık 6 bin ailenin bulunduğunu belirtti.
Yerel bir yetkilinin açıklamasına göre Bzeybiz Kampı’nda yaklaşık 5 bin yerinden edilmiş kişi yaşıyor. Bunların büyük bölümünü Curf es-Sahr sakinleri oluşturuyor. Diğer aileler ise Enbar, Babil ve farklı illere dağılmış durumda.
Bu rakamların coğrafi kapsamı ve hesaplama yöntemi birbirinden farklı. Dolayısıyla Müseyyib ilçesinden yerinden edilen herkesin Curf es-Sahr nahiye merkezinden geldiğini söylemek doğru değil. Aynı şekilde aile sayılarının, ayrıntılı veriler olmadan doğrudan kişi sayısına dönüştürülmesi de sağlıklı bir değerlendirme sunmaz.
Sonuç olarak Curf es-Sahr, on iki yıl boyunca terörün bıraktığı izlerle güvenlik ihtiyaçlarının, yerinden edilme sorununun ve sahadaki kontrolün yarattığı güçlüklerin bir arada yaşandığı bir bölge olarak kaldı. Kasım 2026’da yaşanan gelişmeler ise bu tabloya yeni bir boyut ekleyerek meseleyi yeniden Irak siyasetinin ön sıralarına taşıdı.
Yeni Krizin Başlangıcı
Son dönemdeki gerilim, 9 Kasım 2026’da kamuoyuna yansıyan bir istihbarat raporuyla başladı. Raporda, 2021-2026 yılları arasında Curf es-Sahr’dan geçen devlete ait boru hatlarından ham petrol çekildiğine ilişkin iddialar ve doğruluğu henüz kesinleşmemiş bilgiler yer alıyordu.
Irak basını ile Reuters’ın aktardığına göre rapor, uydu görüntülerine, coğrafi gözlem çalışmalarına ve tanker hareketlerinin izlenmesine dayanıyordu. Belgelerde petrol boru hatlarına yapılan yasa dışı bağlantı noktaları ile petrol depolama ve işleme tesislerine ilişkin bilgiler bulunduğu belirtildi.
Reuters, 16 Kasım’da yayımladığı araştırma haberinde güvenlik ve petrol sektöründen yetkililerin açıklamalarına yer verdi. Habere göre yasa dışı petrol çekme faaliyetleri, çapı 26 inç olan bir boru hattını hedef aldı. Ajansın incelediği bir belgeye göre bu hattan günde yaklaşık 200 bin varil petrol taşınıyordu.
Reuters’a konuşan petrol sektörü kaynakları, son yıllarda yasa dışı yollarla alındığı öne sürülen petrolün değerinin yüz milyonlarca dolara ulaşmış olabileceğini tahmin etti. Ancak bu rakamlar, mahkeme kararıyla kesinleşmiş veya bağımsız bir mali denetimle doğrulanmış nihai zarar miktarı olarak sunulmadı.
Aynı süreçte konuyla ilgili parlamento araştırma komisyonunun üyesi Ali en-Nuheyr, insansız hava araçları ve termal kameralarla elde edilen görüntüler dâhil çeşitli fotoğraf, belge ve kayıtları incelediklerini açıkladı. Söz konusu görüntülerde her biri 36 bin litre kapasiteli yaklaşık 25 tankerin tespit edildiği belirtildi.
Bu bilgiler üzerine hükûmet, üst düzey bir soruşturma komisyonu oluşturdu. Komisyon, 13 Kasım’da bölgeye girdi. Ardından petrol boru hatlarına müdahale edildiğine ilişkin bulguların yanı sıra kaçakçılık şüphesiyle bağlantılı tesis ve depoların tespit edildiği açıklandı.
Başbakan Ali Falih ez-Zeydi daha sonra güvenlik, idare ve petrol sektöründe görev yapan dokuz yetkilinin görevden alınmasına karar verdi. Ayrıca sorumluluğu tespit edilen kişilerin yargıya sevk edilmesi talimatını verdi.
Buna karşılık Ketaib Hizbullah, petrol kaçakçılığına karıştığı yönündeki iddiaları reddetti ve kamuoyuna yansıyan haberlerin doğru olmadığını savundu. Örgütün temsilcileri, bölgedeki tesislerin askerî araçlara ve jeneratörlere yakıt sağlamak amacıyla kullanıldığını, bunların yasa dışı bir ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Ketaib Hizbullah, hükûmetin soruşturma komisyonunun çalışmalarını engellediği yönündeki iddiaları da reddetti. Buna karşılık bazı medya kuruluşları, denetim sırasında komisyonun hareket alanını sınırlayan uygulamalarla karşılaşıldığını ileri sürdü.
Birbiriyle çelişen bu açıklamalar, dosyanın bağımsız bir teknik ve adli soruşturmayla ele alınmasının önemini ortaya koyuyor. Söz konusu incelemenin olası ihlallerin niteliğini, miktarını, kaynağını ve sorumlularını belirlemesi gerekiyor. Çünkü askerî bir bölgede petrol tesislerinin veya tankerlerin bulunması tek başına petrol kaçakçılığı suçunun işlendiğini kanıtlamaz. Aynı şekilde siyasi düzeyde yapılan açıklamalarla iddiaların reddedilmesi de hükûmetin tespit ettiğini açıkladığı olası usulsüzlükler hakkındaki soruşturmanın kapatılması için yeterli gerekçe oluşturmaz.
Olası Bir Çatışmayı Önlemeye Yönelik Görüşmeler
Soruşturma sonuçlarının açıklanmasının ardından kriz ekonomik boyutun ötesine geçerek güvenlik ve siyaset alanına taşındı. Hükûmet, Curf es-Sahr’daki askerî ve güvenlik birliklerinin yeniden konuşlandırılması talimatını verdi. Silahlı Kuvvetler Başkomutanının kararlarının uygulanmasını sağlamak için gerekli adımları atmaya hazır olduğunu duyurdu.
Irak’ın es-Sabah gazetesinin 19 Kasım’da yayımladığı resmî belgelere göre hazırlanan planda, Ya Hüseyin savunma hattından Fazıliye Kavşağı’na ve Enbar Operasyonlar Komutanlığının sorumluluk bölgesi sınırına kadar uzanan alanın, Irak ordusunun 10. Tümenine bağlı 38. Tugayın sorumluluğuna verilmesi öngörüldü.
Plan kapsamında Curf en-Nasr nahiye merkezinin güvenliğinin Federal Polise bağlı 17. Tugay tarafından sağlanması kararlaştırıldı. Diğer bazı bölgelerin sorumluluğu ise Haşdi Şabi’nin 72. ve 79. tugaylarına verildi. Petrol boru hatlarının korunması görevi Enerji Polisine bırakılırken olası acil durumlara müdahale etmek amacıyla Terörle Mücadele Teşkilatına bağlı bir birliğin hazır tutulması da planlandı.
Talimatlar arasında Müseyyib, Behbehani, Fazıliye ve Felluce’nin Amiriyye bölgesini birbirine bağlayan yolun yeniden açılması da yer aldı. Bu adım, çevredeki yerleşim alanları arasında ulaşımın ve coğrafi bağlantının yeniden düzenlenmesi açısından önem taşıyor.
18 Kasım’da Orgeneral Abdülemir eş-Şemmeri’nin başkanlığında üst düzey bir güvenlik toplantısı düzenlendi. Toplantıya ordu, Federal Polis, Terörle Mücadele Teşkilatı ve Haşdi Şabi komutanları katıldı. Görüşmelerde güvenlik sorumluluk alanlarının belirlenmesi, komuta ve kontrol düzeninin oluşturulması ve kritik tesislerin korunmasına yönelik önlemlerin güçlendirilmesi ele alındı.
Aynı gün Başbakan, Güvenlik Sektörü Reformu Yüksek Komitesinin toplantısına başkanlık etti. Toplantıda Curf en-Nasr’daki petrol boru hattının korunmasının Enerji Polisine devredilmesi ve bölgede güvenliği sağlayan mevcut birliğin, Silahlı Kuvvetler Başkomutanı tarafından belirlenecek başka bir birlikle değiştirilmesi kararlaştırıldı. Ayrıca petrol hatlarındaki olası usulsüzlüklere ilişkin soruşturma sonuçlarının yargıya iletilmesi benimsendi.
Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Yahya Resul ise birliklerin yeniden konuşlanma emirlerini uygulamaya hazır olduğunu açıkladı. Hakkında hukuki veya adli engel bulunmayan yerinden edilmiş kişilerin evlerine dönüşünün de hükûmetin takip ettiği konular arasında yer aldığını belirtti.
Ancak askerî birliklerin hazır olduğunun açıklanması, yeniden konuşlanma sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Aynı şekilde sorumluluk alanlarının yeniden dağıtılmasına ilişkin kararlar da bölgedeki bütün noktaların fiilen yeni güçlerin kontrolüne geçtiğini tek başına göstermiyor.
Ketaib Hizbullah’ın açıklamaları ise krizi daha hassas bir noktaya taşıdı. Associated Press, 17 Kasım’da örgüt yöneticilerinden Ebu Talib es-Saidi’nin o dönemde gündeme getirilen talepler doğrultusunda bölgeden çekilmeyi reddettiğini aktardı. Saidi, askerî bir müdahalenin zorla gerçekleştirilmesi hâlinde çatışma yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Buna karşılık basında yer alan haberlerde, gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla bazı Iraklı siyasi liderlerin devreye girdiği belirtildi. İran Devrim Muhafızları Ordusuna bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin de katıldığı aktarılan temaslarda, birliklerin silahlı çatışmaya yol açmadan yeniden konuşlandırılmasını sağlayacak bir formül üzerinde durulduğu ifade edildi.
19 Kasım sabahı bazı medya kuruluşları, Koordinasyon Çerçevesi içindeki kaynaklara dayanarak Ketaib Hizbullah’ın Curf es-Sahr’dan çekilmesini ve yerine Haşdi Şabi ile federal güvenlik birimlerinden oluşan ortak bir gücün yerleştirilmesini öngören olası bir uzlaşma hakkında haberler yayımladı.
Ancak bu bilgiler, çekilmenin tamamlandığını doğrulayan kesin bir resmî açıklamayla desteklenmedi. Diğer bazı kaynaklar ise müzakere turlarının bir bölümünde anlaşma sağlanamadığını bildirdi.
Bu nedenle 19 Kasım sabahı itibarıyla ortaya çıkan tablo hassas bir dengeye işaret ediyordu. Bir tarafta yeniden konuşlanmaya yönelik açıklanmış hükûmet kararları bulunuyordu. Diğer tarafta çekilmeye ilişkin farklı tutumlar ve olası bir çatışmayı önlemeye dönük siyasi girişimler vardı. Bütün düzenlemelerin sahada eksiksiz uygulandığını gösteren bağımsız bir doğrulama ise henüz mevcut değildi.
Siyasi Hesaplar ve Bölgesel Boyut
Son gelişmeler, Babil ilinin sınırlarını aşan bir önem taşıyor. Çünkü mesele, Irak hükûmeti ile silahlı gruplar arasındaki ilişkinin niteliğiyle doğrudan bağlantılı. Aynı zamanda güvenlik kurumlarının yetkilerinin nasıl düzenleneceği ve ülkenin ekonomik kaynaklarının nasıl korunacağı sorularını da gündeme getiriyor.
Ketaib Hizbullah, siyasi bağlantıları ve bölgesel ilişkileri bulunan daha geniş bir silahlı gruplar yapısının parçası. Hükûmet ise güvenlik ve ekonomi alanındaki meseleleri resmî kurumlar üzerinden yönetme kapasitesini ortaya koymaya çalışıyor.
Bu bağlamda uluslararası haberlerde, silahların devletin kontrolü altına alınması ve İran’la bağlantılı silahlı grupların nüfuzunun sınırlandırılması konusunda ABD’nin baskı uyguladığı yönünde değerlendirmeler yer aldı. Iraklı kaynaklar ise İran tarafından yürütülen temasların krizi kontrol altında tutmayı ve olası bir iç çatışmayı önlemeyi amaçladığını aktardı.
Bununla birlikte dış aktörlerin çıkarlarının ve baskılarının bulunması, Irak hükûmetinin kararını doğrudan yabancı bir iradenin isteğiyle aldığı anlamına gelmez. Benzer şekilde bölgesel aktörlerin arabuluculuk girişimlerine katılması da uzlaşmanın bütün ayrıntılarını onların belirlediğini göstermez.
Siyasi açıdan bakıldığında kriz, birbiriyle bağlantılı üç temel boyutta değerlendirilebilir.
İlk boyut, kamu kaynaklarının korunması ve petrol kaçakçılığı iddialarının soruşturulmasıdır. İkinci boyut, Curf es-Sahr’daki güvenlik güçleri ve tesisler üzerinde fiilî komuta yetkisinin hangi kurumda bulunduğuyla ilgilidir. Üçüncü boyut ise alınan kararların uygulanma biçimini etkileyebilecek iç siyasi ve bölgesel dengelerden oluşmaktadır.
Bu üç boyutun önemi, bir alanda sağlanan ilerlemenin diğer sorunları kendiliğinden çözmeyecek olmasından kaynaklanıyor. Hükûmet güvenlik güçlerinin yeniden konuşlandırılmasını sağlayabilir ancak petrol dosyasındaki bütün soru işaretlerini gideremeyebilir. Aynı şekilde taraflar arasında güvenlik konusunda bir uzlaşmaya varılması, yerinden edilmiş kişilerin sorunlarının kapsamlı biçimde çözüldüğü anlamına gelmez.
Uygulama yöntemine ilişkin görüş ayrılıklarının sürmesi de silahlı çatışmanın kaçınılmaz olduğunu göstermiyor. Tarafların siyasi girişimleri sona erdirdiğine ilişkin kesin bir açıklama bulunmadığı sürece müzakereler, sorumlulukların yeniden düzenlenmesi ve kurumsal güvencelerin belirlenmesi seçenekler arasında kalmaya devam ediyor.
Curf es-Sahr İçin Üç Olası Senaryo
Son gelişmeler bölgeyi, sonuçları alınacak kararlara ve tarafların tutumlarına bağlı olan farklı ihtimallerle karşı karşıya bırakıyor.
İlk senaryo, yeniden konuşlanmanın barışçıl biçimde gerçekleştirilmesidir. Bu durumda resmî olarak görevlendirilen birlikler kendi sorumluluk alanlarında görevlerini üstlenebilir. Petrol hatlarının korunması, yolların açılması ve tesislerin kamu denetimine alınması sağlanabilir. Böyle bir gelişme, yerinden edilmiş kişilerin dönüşü ve kamu hizmetlerinin kademeli olarak yeniden sağlanması için uygun koşullar oluşturabilir.
İkinci senaryo, mevcut nüfuz yapısında kapsamlı bir değişiklik yaratmadan askerî noktaların ve birliklerin yeniden dağıtıldığı kısmi bir uzlaşmadır. Bu seçenek kısa vadede gerilimi azaltabilir. Ancak krizin temel nedenlerinden bazılarını çözümsüz bırakabilir.
Üçüncü senaryo ise uzlaşma girişimlerinin sonuçsuz kalması ve anlaşmazlığın silahlı bir çatışmaya dönüşmesidir. Son açıklamalarda ve uyarılarda bu ihtimale değinildi. Ancak mevcut bilgiler, böyle bir gelişmenin kesin olarak yaşanacağını söylemeye veya bunu kaçınılmaz bir sonuç olarak değerlendirmeye yeterli değil.
Hangi senaryo gerçekleşirse gerçekleşsin, yerinden edilmiş bölge sakinlerinin durumu kalıcı bir çözümün temel unsurlarından biri olmaya devam edecektir. Güvenlik istikrarı ile sivil kurumların yeniden faaliyete geçmesi birbirinden ayrı düşünülemez. Mülkiyet haklarının korunması, savaş kalıntılarının temizlenmesi, tarım arazilerinin, evlerin ve altyapının onarılması da bu sürecin ayrılmaz parçalarıdır.
Terör örgütlerine üyelik veya insan hakları ihlallerine karışma nedeniyle doğabilecek cezai sorumluluklar ise bireysel olarak ve yargı süreçleri çerçevesinde belirlenmelidir. Güvenlik gerekçeleri, bölge halkının tamamını suçlayan toplu bir yaklaşıma dönüşmemelidir. Aynı şekilde terör örgütlerinin hem bölge sakinlerine hem de Irak’ın diğer vatandaşlarına karşı işlediği suçlar da göz ardı edilmemelidir.
Küçük Bir Bölge, Sınırlarını Aşan Büyük Sorular
Curf es-Sahr meselesi, askerî başarıların savaşların bütün siyasi ve toplumsal sonuçlarını ortadan kaldırmaya her zaman yetmediğini gösteriyor. Bölge 2014 yılında IŞİD’den geri alındı. Ancak yönetimi, güvenliği ve halkın evlerine dönüşü konusunda yaşanan sorunlar on iki yıl boyunca devam etti. Kasım 2026’daki petrol soruşturmaları ise bu uzun süredir çözülemeyen meseleye yeni bir boyut kazandırdı.
Bugün yaşanan gelişmeleri yalnızca hükûmet ile silahlı bir grup arasındaki anlaşmazlık olarak değerlendirmek eksik olacaktır. Kriz, ülkenin ekonomik kaynaklarının korunmasından askerî komuta yapısının düzenlenmesine kadar uzanan bir dizi meseleyi kapsıyor. Hukukun uygulanması, IŞİD’den geri alınan bölgelerde istikrarın sağlanması ve vatandaşların haklarının korunması da bu sürecin temel başlıkları arasında yer alıyor.
Yalnızca yeniden konuşlanma talimatlarına veya siyasi uzlaşma ihtimaline ilişkin haberlere dayanarak krizin sona erdiğini söylemek için henüz erken. Kalıcı bir çözüm, kararların sahada açık biçimde uygulanmasını, yargı süreçlerinin güvenilir sonuçlar ortaya koymasını ve bölgenin normal idari işleyişine dönmesini sağlayacak sivil adımların atılmasını gerektiriyor.
On iki yılın ardından asıl soru, Curf es-Sahr’ın güvenlik sorumluluğunu hangi gücün üstleneceğinden ibaret değil. Terör örgütlerinin yeniden ortaya çıkmasının nasıl önleneceği, ihlallerin tekrar yaşanmaması için hangi güvencelerin sağlanacağı, kamu kaynaklarının nasıl korunacağı ve yerinden edilmiş insanların evlerine güvenli, hukuka uygun ve kalıcı biçimde nasıl dönebileceği de aynı derecede önem taşıyor.
Çünkü Curf es-Sahr’da istikrar, geçici bir güvenlik anlaşmazlığının sona ermesiyle ölçülemez. Asıl ölçüt, Irak devlet kurumlarının bölgeyi hukuk çerçevesinde yönetebilmesi, halkın güvenliğini sağlayabilmesi ve ülkenin ekonomik kaynaklarını koruyabilmesidir. Önümüzdeki dönemde yaşanacak gelişmeler, bu koşulların sahada ne ölçüde yerine getirilebildiğini gösterecektir.

───

Başlıca kaynaklar: Birleşmiş Milletler Irak Yardım Misyonu (UNAMI) ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği raporları; İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch); CNN’in 2007 yılı saha araştırması; ABD ordusunun 2007 yılı raporları; Reuters, Associated Press ve Anadolu Ajansı; Irak’ın es-Sabah gazetesi, Irak Ulusal Haber Ajansı (NINA), Shafaq News, Rûdaw ve Kurdistan24 tarafından yayımlanan haberler ile 18-19 Kasım 2026 tarihlerindeki gelişmelere ilişkin basın haberleri.

Paylaş:

Continue Reading

Previous: Irak Türkleri, Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde yerini aldı

Related Stories

3a0d6474-d62d-41ec-aff8-83a3d82b2b34
  • Akademik Makaleler

Karabağ ve Telafer:Yeniden Konumlanma ve Değişim Karşısında Hayatta Kalma Destanları

Kerkük Gazetesi 21 Kasım 2026
aa
  • Akademik Makaleler

İsrail’de Hükümeti Kurmakla Görevlendirilen Gadi Eisenkot Kimdir?

Kerkük Gazetesi 18 Kasım 2026
Görsel (1)
  • Akademik Makaleler

Türkiye-Azerbaycan ilişkisi sadece iki ülke için mi önemli?

Kerkük Gazetesi 10 Kasım 2026

Güncel Haberler

Curf es-Sahr: El-Kaide ve IŞİD’in İşlediği Suçlardan Silah ve Petrol Krizine, Devlet Otoritesinin Sınandığı Bir Bölge ec2821b4-3894-4125-b70b-1cdd5db2f572 1

Curf es-Sahr: El-Kaide ve IŞİD’in İşlediği Suçlardan Silah ve Petrol Krizine, Devlet Otoritesinin Sınandığı Bir Bölge

22 Kasım 2026
Irak Türkleri, Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde yerini aldı 915220780_3064245870612992_8186122449212354580_n 2

Irak Türkleri, Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde yerini aldı

21 Kasım 2026
Irak Ordusu Çurful Sahıra girdi img_5672 3

Irak Ordusu Çurful Sahıra girdi

21 Kasım 2026
Karabağ ve Telafer:Yeniden Konumlanma ve Değişim Karşısında Hayatta Kalma Destanları 3a0d6474-d62d-41ec-aff8-83a3d82b2b34 4

Karabağ ve Telafer:Yeniden Konumlanma ve Değişim Karşısında Hayatta Kalma Destanları

21 Kasım 2026
Kerkük’te Genç Kızlara Yönelik Dijital Eğitim Projesi İkinci Haftasında 920938931_1666963191765667_6058525768098422029_n 5

Kerkük’te Genç Kızlara Yönelik Dijital Eğitim Projesi İkinci Haftasında

20 Kasım 2026

Editörden

8a680ac8-4ae7-4206-affa-f7b541cd7857
  • Azerbaycan
  • Editörden

Şemsettin Küzeci’nin Azerbaycan Kitaplarının imza günü

11 Ocak 2026
178386911_1925588547591950_2559509787806110237_n
  • Dr. Şemsettin Küzeci
  • Editörden
  • Haberler
  • Türkmeneli
  • Yazarlar

Irak Türkmen Cephesi 26 Yaşında

24 Nisan 2021
ALTUNKÖPRÜ ŞEHİTLERİ (1)
  • Dr. Şemsettin Küzeci
  • Editörden
  • Türkmeneli
  • Yazarlar

30. Yılında Kerkük’te Altunköprü Katliamı

28 Mart 2021

Videolar

eed5bfac-185e-4361-a144-ea9eb702ee9d
  • Azerbaycan
  • Basın
  • Haberler
  • Türk Dünyası
  • Türkmen Edebiyatı
  • Video
  • Videolar

Kerkük’ün Milli Yazarı Ata Terzibaşı’nın Hayatı Filim Oldu

26 Aralık 2024
demirel
  • Haberler
  • Türk Dünyası
  • Türkiye
  • Türkmeneli
  • Videolar

20 önce Süleyman Demirel Irak Türkmen Öğretmenlerini kabul etmişti

23 Aralık 2020
indir
  • Basın
  • Haberler
  • Türkmen Basını
  • Türkmeneli
  • Videolar

Kerkük Gazetesi’nin YouTube kanalı açıldı

16 Kasım 2020

Foto Galeri

DSCI8493
  • Basın
  • Foto Galeri
  • Haberler

Türkmeneli TV’nin eski Teknik Müdürü Sacit Baydar Vefat etti

17 Ekim 2020
M ZİYA1
  • Foto Galeri
  • Kitap
  • Kütüphane

Mustafa Ziya’nin Küçük Not Defterinden Şiirler kitabı çıktı

20 Ocak 2020
1828866_620x410
  • Foto Galeri

ABD’li komutandan Münbiç’e ziyaret!

8 Şubat 2018
Facebook
kerkuk_turkuleri
Youtube

AMACIMIZ

Irak’taki Türkmenlerin gerçek anlamda varlıklarını, birlik ve beraberliklerini sağlamak; gazete yoluyla da sıkıntılarını, kültürlerini ve varlıklarını dünyaya tanıtmak ve Türk dünyası arasında bir köprü oluşturmaktır.

Bizi Takip Edin

Facebook Twitter Youtube Instagram
Menu
  • Hakkımızda
  • Künye
  • Türkmeneli’ni Tanıyalım
  • Kerkük Türküleri
  • Kerkük Kültür Derneği
  • Kitaplarımız
  • İletişim

  • HABERLER
  • Yazarlar
  • Multimedya
  • Kütüphane
  • Kültür – Sanat
  • Röportajlar
  • Genel Tanıtım
  • Facebook
  • Twitter
  • Youtube
  • Instagram
Copyright © All rights reserved. | MoreNews by AF themes.